İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile nihai bir anlaşmaya varıldığı yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını, müzakerelerde henüz nokta konulmadığını söyledi. Bekayi, Trump'ın bu tür açıklamalarının spekülasyondan ibaret olduğunu ve İran'ın tutumunun değişmediğini ifade etti.
Müzakere süreci ve İran'ın duruşu
İran, ABD ile yürütülen dolaylı müzakerelerde nükleer programının barışçıl doğasına yönelik garantiler ve yaptırımların kaldırılması konusunda net taahhütler bekliyor. Bekayi, taraflar arasında henüz nihai bir metin üzerinde mutabakat sağlanamadığını, bu nedenle anlaşma söylemlerinin erken olduğunu vurguladı. Tahran yönetimi, müzakerelerde esas alınan çerçevenin 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı olduğunu ancak bu kez daha kapsamlı bir anlaşma hedeflediklerini belirtiyor.
Trump'ın anlaşma ısrarı
ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı bir paylaşımda İran ile 'büyük bir anlaşmaya' yaklaşıldığını ve bunun Tahran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlayacağını öne sürmüştü. Ancak Beyaz Saray'dan yapılan resmi açıklamalarda da müzakerelerde ilerleme kaydedildiği ancak henüz kesin bir sonuca ulaşılmadığı belirtiliyor. Uzmanlar, Trump'ın açıklamalarının iç siyasete yönelik bir hamle olabileceğini, seçim döneminde dış politika başarıları gösterme ihtiyacından kaynaklandığını değerlendiriyor.
İran ve ABD arasındaki dolaylı müzakereler, aylardır Umman ve Katar'ın arabuluculuğunda devam ediyor. İran, müzakerelerde uranyum zenginleştirme oranının %60'tan aşağı çekilmesi ve buna karşılık yaptırımların kademeli olarak kaldırılması gibi konuları masaya getiriyor. Bekayi, müzakerelerde 'tam olarak anlaşılan hiçbir nokta olmadığını' kaydetti.
Bu gelişmelerin yankıları uluslararası piyasalarda da hissedildi. Petrol fiyatları, İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesi durumunda arz artışı beklentisiyle hafifçe gerilerken, altın ve döviz kurları ise belirsizlik ortamında yatay seyretti. Analistler, anlaşma umutlarının ABD'deki seçim takvimi nedeniyle hızlanabileceğini ancak İran'ın taleplerinin karşılanmaması durumunda sürecin tıkanabileceğini ifade ediyor.
Bağımsız değerlendirme: İran ve ABD arasındaki müzakerelerin seyri, yalnızca iki ülke için değil, küresel enerji arzı ve Orta Doğu'daki güç dengeleri açısından da kritik önem taşıyor. Tarafların maksimalist taleplerinin, nihai bir anlaşmayı kısa vadede mümkün kılmadığı görülüyor. Bu süreçte Trump'ın açıklamalarının müzakerelere ivme kazandırmaktan ziyade, İran'ın daha temkinli bir tutum almasına yol açması olasıdır.
