İran'daki savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı dalgalanma, doğal gaz talebinde 2022'den bu yana ilk kez yıllık bazda düşüş yaşanmasına neden olabilir. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, İran çatışmasının tetiklediği fiyat artışları, özellikle Asya ve Avrupa'da gaz tüketimini baskılıyor. Uzmanlar, talepteki bu gerilemenin 2022'deki enerji krizi sonrası en belirgin düşüş olacağını belirtiyor.
Fiyat artışı talebi kırıyor
İran savaşının başlamasıyla birlikte doğal gaz fiyatları, Avrupa'da megavatsaat başına 50 avronun üzerine çıktı. Bu durum, sanayi üretiminde ve elektrik üretiminde gaz kullanımını azalttı. Özellikle enerji yoğun sektörlerde, üretim maliyetlerini düşürmek için alternatif yakıtlara yönelim arttı. IEA'nın son raporuna göre, 2024'ün ilk çeyreğinde küresel gaz talebi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,2 geriledi. Bu oran, 2022'deki Rusya-Ukrayna savaşı sonrası yaşanan düşüşle benzerlik gösteriyor.
Asya ve Avrupa'da farklı dinamikler
Asya'da, özellikle Çin ve Hindistan'da gaz talebi, yüksek fiyatlar nedeniyle beklenenin altında kaldı. Çin'in sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı ilk çeyrekte yüzde 3 azaldı. Avrupa'da ise depolama seviyelerinin yüksek olması talebi bir miktar desteklese de, sanayi üretimindeki yavaşlama tüketimi aşağı çekiyor. Norveç merkezli enerji danışmanlık firması Rystad Energy'ye göre, mevcut koşullar altında 2024 yılı sonunda küresel gaz talebi 2023'e kıyasla yüzde 0,5 ila 1 arasında daralabilir.
Piyasalar tedirgin
İran savaşının süresine bağlı olarak, gaz fiyatlarının daha da yükselebileceği endişesi hakim. Piyasa oyuncuları, alternatif tedarik rotaları ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırıyor. Ancak kısa vadede, gaz talebindeki düşüşün fiyatları aşağı çekmesi beklenmiyor. Uzmanlar, jeopolitik risklerin devam etmesi halinde, talebin 2025'te de toparlanmakta zorlanabileceğini ifade ediyor.
Bu gelişmeler, küresel enerji dönüşümü çabalarını da etkiliyor. Yüksek gaz fiyatları, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırsa da, kısa vadede enerji güvenliği endişelerini artırıyor. İran savaşının yol açtığı belirsizlik, doğal gaz piyasasında dengeleri yeniden şekillendiriyor.
