İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile yürütülen müzakere sürecinde sözlü garantilere güvenmediklerini ve karşı taraf sözlerini yerine getirmeden herhangi bir adım atmayacaklarını vurguladı. Kalibaf, doğrudan ve sert bir dille, "Biz tavizleri görüşmelerle değil füzelerle alıyoruz" ifadesini kullandı. Bu açıklama, Tahran yönetiminin nükleer müzakerelerdeki tutumunun ne denli katı olduğunu bir kez daha ortaya koyarken, uluslararası toplumda yeni bir tartışma başlattı.
Müzakere masasında güven bunalımı
Kalibaf, devlet televizyonunda yayınlanan konuşmasında, ABD'nin geçmişteki taahhütlerine sadık kalmadığını hatırlatarak, "Biz artık sadece kelimelere değil, somut adımlara bakarız" dedi. İran Meclis Başkanı, özellikle İran'ın füze programına yönelik batılı eleştirilere de yanıt verdi: "Füze gücümüz, müzakere masasında elimizi güçlendiren en önemli araçtır. Karşı taraf ancak bu güç karşısında gerçek tavizler vermeye mecbur kalır."
ABD ile nükleer anlaşma krizi
İran, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (KOEP) ABD'nin 2018'de tek taraflı çekilmesinin ardından, nükleer programını hızlandırmış ve uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'a çıkarmıştı. Taraflar arasında yeni bir anlaşma için yürütülen müzakereler ise yıllardır sonuçsuz kalıyor. İran yönetimi, ABD'nin yaptırımları kaldırması ve nükleer faaliyetlerine karışmaması şartıyla masaya dönebileceğini belirtiyor. Ancak Kalibaf'ın son açıklamaları, Tahran'ın müzakerelere dair umutlarının azaldığına işaret ediyor.
Füze programı pazarlık konusu olmayacak
İran'ın balistik füze programı, batılı ülkeler tarafından bölgesel güvenlik için tehdit olarak görülüyor. Ancak İran yönetimi, füze kapasitesinin savunma amaçlı olduğunu ve asla müzakere edilmeyeceğini savunuyor. Kalibaf, bu tutumunu net bir şekilde ortaya koyarak, "Füzelerimiz kırmızı çizgimizdir. Bu konuda taviz vermek söz konusu bile olamaz" dedi. Bu sözler, İran'ın müzakerelerdeki elini güçlendirmek için füze gücünü bir koz olarak kullanma stratejisini yansıtıyor.
Öte yandan uzmanlar, İran'ın bu söyleminin bölgedeki diğer aktörler ve uluslararası toplum üzerinde yaratacağı etkiyi tartışıyor. Bazı yorumcular, Kalibaf'ın açıklamalarının müzakereleri daha da karmaşık hale getireceğini belirtirken, diğerleri bunun İran iç siyasetinde sertlik yanlılarının pozisyonunu güçlendirdiğini ifade ediyor. İran, son dönemde ekonomik yaptırımların ağırlaşması ve iç protestolarla da mücadele ediyor. Bu koşullar altında, ülke yönetiminin müzakere masasında daha esnek bir tutum alması yerine, mevcut duruşunu sertleştirerek kamuoyuna 'güçlü İran' imajı vermeye çalıştığı değerlendiriliyor.
