İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin ekonomik ve askeri baskıyı artırarak İran'dan daha önce anlaşmaya dahil olmayan tavizler koparabileceği hesabının sonuçsuz kalacağını ifade etti. Kalibaf, Tahran'da düzenlenen bir oturumda yaptığı açıklamada, ABD'nin bu tür bir yaklaşımının bölgedeki istikrarı daha da bozacağını ve İran'ın egemenlik haklarından asla vazgeçmeyeceğini vurguladı.
ABD'nin Baskı Politikası ve İran'ın Tepkisi
ABD, son aylarda İran'a yönelik yaptırımları sıkılaştırırken, Basra Körfezi'ne askeri yığınak yapması dikkat çekiyor. Washington yönetimi, nükleer anlaşmanın yeniden müzakere edilmesi koşuluyla bazı yaptırımların kaldırılabileceğini öne sürüyor. Ancak Kalibaf, bu tehditkar üslubun İran'ı müzakere masasına çekmek yerine daha da sertleştireceğini belirtti: "İran, asırlardır süren tarihi boyunca hiçbir zaman dış baskıyla boyun eğmemiştir. Bu millet, kendi kaderini tayin etme hakkını sonuna kadar savunacaktır."
Kalibaf'ın açıklamaları, Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin de benzer bir duruş sergilediği bir dönemde geldi. Reisi, geçtiğimiz hafta yaptığı konuşmada, "ABD'nin maksimum baskı politikası başarısız olmuştur ve şimdi maksimum yalanla karşı karşıyayız" ifadelerini kullanmıştı. İran yönetimi, ülkenin uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürdüğünü ve uluslararası atom enerjisi ajansının denetimlerine izin verdiğini ancak haklarının ihlaline asla müsaade etmeyeceğini vurguluyor.
Tarihsel Bağlam ve Uluslararası Tepkiler
İran ile ABD arasındaki gerilim, 2018 yılında dönemin ABD Başkanı Donald Trump'ın nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesiyle zirveye ulaşmıştı. Anlaşmanın dağılmasının ardından İran, nükleer faaliyetlerini artırarak anlaşmada belirlenen kısıtlamaların çok ötesine geçti. Joe Biden yönetimi, anlaşmaya geri dönme niyetini açıklasa da, şartlar konusunda taraflar arasında anlaşmazlık yaşanıyor. ABD, İran'ın bölgesel vekil güçlere verdiği desteği de gündeme getirirken, Tahran yönetimi bunun müzakere konusu olmadığını savunuyor.
Kalibaf'ın bu açıklaması, uluslararası toplumda farklı yorumlara neden oldu. Bazı analistler, İran'ın bu sert tutumunun aslında müzakere stratejisinin bir parçası olduğunu, ancak gerilimi artırma riski taşıdığını ifade ediyor. Öte yandan, Rusya ve Çin gibi ülkeler İran'ı desteklerken, Avrupa Birliği arabulucu olmaya çalışıyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, iki ülkeyi de itidale çağırdı.
Sonuç ve Değerlendirme
İran'ın bu kararlı duruşu, ABD'nin yaptırım kartını oynayarak İran'ı diz çöktürme hedefinin ne kadar gerçekçi olduğunu sorgulatıyor. 40 yılı aşkın süredir yaptırımlara maruz kalan İran ekonomisi, ciddi zorluklarla karşı karşıya; ancak ülke kendi kendine yeterlilik politikaları geliştirerek ayakta durmayı başarmış durumda. Bu açıdan bakıldığında, Kalibaf'ın açıklamaları sadece bir söylem değil, aynı zamanda İran'ın direnç kapasitesinin bir göstergesi olarak okunabilir. Ancak tırmanan gerilimin bölgesel bir çatışmaya dönüşmemesi için her iki tarafın da soğukkanlılığını koruması şart. Uluslararası toplumun önümüzdeki haftalarda atacağı adımlar, krizin hangi yöne evrileceğini belirleyecek.
