İran Dışişleri Bakanlığı Batı Avrupa Genel Müdürü Alirıza Yusefi, İngiltere'nin Tahran Büyükelçisi Hugo Shorter'ı bakanlığa çağırarak iki ülke arasındaki son diplomatik krize tepki gösterdi. İran basınında yer alan haberlere göre Yusefi, Shorter'a Batılı ülkelerin Tahran'ın içişlerine müdahalesini protesto etti ve İngiltere'nin son dönemde İran'a yönelik düşmanca politikalarını kınadı. Görüşmede ayrıca, İngiltere'nin İran'a uyguladığı yaptırımlar ve Londra'nın bölgede istikrarsızlık yaratan adımları ele alındı. Gerginliğin tırmanması halinde İran'ın daha sert önlemler alabileceği uyarısı yapıldı.
Gerginliğin Perde Arkası
İran ile İngiltere arasındaki son kriz, Londra'nın İran'a yönelik yaptırımlarını genişletmesi ve Tahran'ın nükleer programı konusunda sert açıklamalar yapmasının ardından başladı. İran Dışişleri Bakanlığı, İngiltere'nin bu adımlarını “düşmanca ve kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Ayrıca, İngiltere'nin Körfez bölgesindeki askeri varlığı ve İran'a karşı İsrail ile işbirliği yaptığı iddiaları da gerginliği artırdı. İranlı yetkililer, İngiltere'nin son dönemde İran karşıtı propaganda faaliyetlerini artırdığını ve bu durumun ikili ilişkileri olumsuz etkilediğini vurguladı. Uzmanlar, bu çağrının İran'ın Batı'ya karşı daha sert bir duruş sergileyeceğine işaret ettiğini belirtiyor.
İran-İngiltere İlişkilerinin Tarihsel Bağlamı
İran ve İngiltere arasındaki ilişkiler tarihsel olarak inişli çıkışlı bir seyir izledi. 1953'teki İran darbesinde İngiltere'nin rolü, 2011'deki Tahran Büyükelçiliği baskını ve 2019'da İngiltere'nin İran petrol tankerine el koyması gibi olaylar ilişkileri gerdi. Son yıllarda ise İran'ın nükleer programı ve bölgesel politikaları nedeniyle tansiyon yüksek seyrediyor. 2015'teki nükleer anlaşmanın ABD tarafından terk edilmesi ve ardından İngiltere'nin de ABD'ye destek vermesi, Tahran ile Londra arasındaki güven bunalımını derinleştirdi. İran, İngiltere'nin nükleer müzakerelerde yapıcı bir rol oynamadığını ve ABD'nin politikalarını körü körüne takip ettiğini düşünüyor. Bu nedenle son diplomatik adım, iki ülke arasındaki soğukluğun devam ettiğini gösteriyor.
Diplomatik kaynaklara göre, İngiltere Büyükelçisi Shorter, İran'ın şikayetlerini geri çevirerek suçlamaları reddetti. Ancak İran tarafı, Büyükelçi'nin açıklamalarını tatmin edici bulmadı ve konunun takipçisi olacağını bildirdi. Görüşmenin ardından iki ülke arasında resmi bir açıklama yapılmazken, Tahran'ın Londra Büyükelçisi'nin de benzer bir şekilde İngiltere'ye çağrılabileceği belirtiliyor. Bu gelişme, bölgede zaten karmaşık olan jeopolitik dengeleri daha da hassas hale getiriyor.
İran'ın bu hamlesi, Batı ile ilişkilerinde daha bağımsız ve agresif bir politika izleme eğilimini yansıtıyor. NATO üyesi bir ülke olarak İngiltere, İran'ın bölgesel nüfuzuna karşı koymak için Körfez ülkeleri ve ABD ile işbirliğini artırmış durumda. Ancak Tahran, bu ittifakı kendisine yönelik bir tehdit olarak algılıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacminin düşük olması, ekonomik bağların kopmasının her iki taraf için de büyük bir kayıp yaratmayacağını, ancak diplomatik krizin uzun vadede bölgesel güvenlik dinamiklerini olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor.
İran ve İngiltere arasında yaşanan bu son diplomatik kriz, iki ülkenin yakın gelecekte ilişkileri normalleştirme yönünde adım atmayacağına işaret ediyor. Tahran'ın nükleer programı ve insan hakları ihlalleri nedeniyle Batı'nın baskılarını sürdürmesi, karşılıklı güvensizliği pekiştiriyor. Bu ortamda, İran'ın Büyükelçi'yi çağırması sembolik bir protesto olmanın ötesine geçerek, iki ülke arasındaki mevcut derin ayrışmayı yansıtıyor. Diplomatik çözüm için topun şimdilik İngiltere sahasında olduğunu söylemek mümkün.
