İran Devrim Muhafızları, ABD'nin gerçekleştirdiği yeni saldırıların ardından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı ikinci bir duyuruya kadar kapattığını açıkladı. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ticari gemilerin geçişlerinin sürdüğünü ve boğazın kapatılmadığını belirterek iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırdı. Bu gelişme, küresel petrol akışının yaklaşık %20'sinin geçtiği boğazda seyir güvenliği açısından büyük endişe yaratırken, uluslararası toplum taraflara itidal çağrısı yapıyor.
İran'dan Sert Açıklama
İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Alireza Tangsiri, yaptığı yazılı açıklamada ABD'nin son saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nın tüm deniz trafiğine kapatıldığını duyurdu. Tangsiri, "ABD'nin saldırgan tutumu karşısında boğazın güvenliği tehlikeye girmiştir. Bu nedenle, ikinci bir emre kadar boğazdan geçişlere izin verilmeyecektir" ifadelerini kullandı. İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, karar doğrudan Devrim Muhafızları Genel Komutanı Hüseyin Selami'nin talimatıyla alındı.
ABD'den Yalanlama
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Sözcüsü Yarbay Earl Brown ise yaptığı yazılı açıklamada İran'ın iddialarını yalanladı. Brown, "Hürmüz Boğazı'nda seyir serbestisi devam etmektedir. ABD Donanması ve müttefikleri bölgedeki ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak için hazır beklemektedir. Herhangi bir kapatma söz konusu değildir" dedi. CENTCOM ayrıca, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırdığını ve her türlü senaryoya karşı hazırlıklı olduğunu vurguladı.
Küresel Enerji Piyasaları Tedirgin
Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasına yönelik haberler, küresel petrol fiyatlarında ani bir yükselişe neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5 artışla 85 dolar seviyesine çıkarken, ABD ham petrolü de yüzde 4 prim yaptı. Analistler, boğazın fiilen kapanması durumunda petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulunuyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil olmak üzere Körfez ülkeleri, petrol sevkiyatlarını alternatif rotalara yönlendirmek için acil durum planlarını devreye soktu.
Uluslararası Tepkiler
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, her iki tarafı da gerilimi düşürmeye çağırdı. Açıklamasında, "Hürmüz Boğazı'ndan geçiş hakkı uluslararası hukukla güvence altına alınmıştır. Bu hakkın engellenmesi kabul edilemez" ifadelerine yer verdi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise tarafları diyaloğa davet etti. Bölgede konuşlu ABD'nin Beşinci Filosu, 1979'dan bu yana en büyük tatbikatını duyururken, İran da kıyı savunma sistemlerini teyakkuza geçirdi.
Bağlam ve Değerlendirme
Hürmüz Boğazı, İran'ın güney kıyıları ile Umman arasında yer alan ve Basra Körfezi'ni Hint Okyanusu'na bağlayan dar bir su yoludur. Ortalama 33 kilometre genişliğindeki boğaz, dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapıyor. İran, daha önce de nükleer müzakereler sırasında boğazı kapatma tehdidinde bulunmuş ancak bu tehdidini hiçbir zaman gerçekleştirmemişti. Bu kez, ABD'nin askeri saldırıları sonrası ortaya çıkan bu hamle, iki ülke arasındaki ilişkileri yeni bir krizin eşiğine getirdi. Görünen o ki, boğazın geleceği yalnızca askeri değil, aynı zamanda diplomatik çabalarla şekillenecek. Uluslararası toplumun, tansiyonun daha da yükselmesini önlemek için hızlı ve etkili bir arabuluculuk yapması bekleniyor.
