İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yöneten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ABD'nin İran'ın güney bölgelerine yönelik saldırılarına tepki olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticaret gemileri ve petrol tankerlerinin güvenli bir şekilde seyretmesi için tek emniyetli güzergahın İran tarafından belirlenen rota olduğunu bildirdi.
İran'dan sert uyarı
Karargahtan yapılan açıklamada, ABD'nin son dönemde İran'ın güneyindeki askeri ve sivil hedeflere yönelik saldırılarına dikkat çekilerek, bu saldırıların bölgesel istikrarı tehdit ettiği vurgulandı. Açıklamada, "Hürmüz Boğazı, dünya enerji arzı için hayati öneme sahiptir. ABD'nin provokatif eylemleri, bu stratejik su yolunda güvenliği tehlikeye atmaktadır. Bu nedenle, ticari gemilerin ve petrol tankerlerinin güvenli geçişi için belirlenen tek rota, İran'ın yetkili makamları tarafından tanımlanan güzergahtır" ifadelerine yer verildi.
Jeopolitik arka plan
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir noktadır. İran, geçmişte de boğazı kontrol etme girişimlerinde bulunmuş ve uluslararası toplumdan tepki çekmişti. ABD ile İran arasındaki gerginlik, özellikle son yıllarda artan yaptırımlar ve askeri karşılaşmalarla tırmanmış durumda. Uzmanlar, İran'ın bu hamlesinin, boğazdan geçen gemilere yönelik denetimleri artırma ve olası bir müdahale için zemin hazırlama amacı taşıyabileceğini belirtiyor. Ayrıca, bölgedeki diğer aktörlerin, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerinin, bu gelişmeyi yakından takip ettiği ve sevkiyat rotalarını çeşitlendirme çabalarını hızlandırdığı ifade ediliyor.
Uluslararası tepkiler
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İran'ın bu tutumunun uluslararası hukuka aykırı olduğu ve denizlerde seyrüsefer serbestisini ihlal ettiği belirtildi. NATO'nun deniz güvenliği birimleri de durumu değerlendirirken, bazı denizcilik şirketleri alternatif rotalar üzerinde çalışmaya başladı. Petrol fiyatlarında kısa vadeli bir artış görülürken, piyasaların bu tür jeopolitik risklere karşı hassasiyeti sürüyor. Küresel enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı'ndaki herhangi bir aksamanın petrol fiyatlarını önemli ölçüde etkileyebileceğini vurguluyor.
İran'ın bu açıklaması, bölgedeki tansiyonun düşürülmesi yönündeki uluslararası çağrılara rağmen gelmiş oldu. Taraflar arasında diyalog kanallarının açık olduğu ancak somut bir ilerleme kaydedilmediği biliniyor. Önümüzdeki günlerde boğazdan geçişlerin nasıl şekilleneceği ve uluslararası toplumun bu duruma karşı alacağı tedbirler merak konusu.
