İran, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı petrol tankerleri ve ticari gemiler de dahil olmak üzere her türlü gemi geçişine kapattığını duyurdu. Tahran yönetimi, boğazdan geçmeye çalışan tüm gemilere müdahale edileceğini açıklarken, bu karar küresel petrol piyasalarında şok etkisi yarattı. Ham petrol fiyatları yüzde 5’in üzerinde yükseldi.
İran’dan Sürpriz Karar: Boğaz Tamamen Kapalı
İran Resmi Haber Ajansı IRNA’nın bildirdiğine göre, İran Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Hürmüz Boğazı’nın “bir sonraki duyuruya kadar” tüm gemilere kapatıldığını duyurdu. Açıklamada, “Hürmüz Boğazı, petrol tankerleri ve ticari gemiler de dahil olmak üzere her türlü geminin geçişine kapatılmıştır ve her türlü geçişe müdahale edilecektir” ifadeleri kullanıldı. Kararın, uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğu gerekçesiyle Batılı ülkelerden tepki gelmesi bekleniyor.
Küresel Enerji Arzı Tehlikede
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Boğazın kapanması, başta Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar olmak üzere Körfez ülkelerinin ham petrol ihracatını doğrudan etkileyecek. Uluslararası Enerji Ajansı, boğazın 21 günden fazla kapalı kalması durumunda küresel petrol rezervlerinin kritik seviyeye ineceği uyarısında bulundu. Analistler, ham petrol fiyatlarının varil başına 120 doların üzerine çıkabileceğini öngörüyor.
Petrol Piyasalarında Sert Yükseliş
Kararın ardından Brent petrol yüzde 6,2 artışla varil başına 98,5 dolara, ABD ham petrolü ise yüzde 5,8 artışla 94,2 dolara yükseldi. Küresel borsalarda enerji hisseleri değer kazanırken, havayolu ve lojistik şirketlerinin hisseleri sert düşüş yaşadı. Uzmanlar, bu gelişmenin enflasyonist baskıları artırarak merkez bankalarının faiz artırım kararlarını etkileyebileceğini belirtiyor.
Diplomatik Kriz Büyüyor
ABD Dışişleri Bakanlığı, İran’ın kararını “kabul edilemez” olarak nitelendirirken, bölgedeki askeri varlığını artırma sinyali verdi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, alternatif nakliye rotaları için acil toplantı düzenledi. Avrupa Birliği, Tahran’a yönelik yeni yaptırımları masaya yatırdı. İran ise kararın kendi egemenlik hakkı olduğunu savunuyor.
Bağlam ve Değerlendirme
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, İran’ın nükleer müzakerelerde elini güçlendirmek için kullandığı en sert baskı araçlarından biri. Geçmişte de benzer tehditlerde bulunan Tahran, bu kez eyleme geçerek küresel enerji güvenliğini doğrudan hedef aldı. Kısa vadede petrol fiyatlarındaki yükseliş kaçınılmaz görünürken, uzun vadede alternatif enerji kaynaklarına yönelimi hızlandırması muhtemel. Bu karar, hem jeopolitik hem de ekonomik dengeleri temelden sarsma potansiyeli taşıyor.
