İran basını, ülkenin Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası çevresinde ABD-İsrail'e ait olduğu belirtilen bir mini insansız hava aracının (İHA) düşürüldüğünü duyurdu. Olay, bölgede tansiyonun yükselmesine neden oldu. İran devlet medyası, söz konusu İHA'nın düşürüldüğüne dair görüntüler yayımladı ve aracın ABD-İsrail ortak yapımı olduğunu iddia etti. İran ordusundan yapılan açıklamada, İHA'nın ülkenin güney kıyılarına yaklaştığı sırada hava savunma sistemleri tarafından tespit edilerek vurulduğu belirtildi.
İran'dan sert uyarı
İran Savunma Bakanlığı yetkilileri, hava sahasını ihlal eden her türlü unsura karşı anında müdahale edileceğini vurguladı. Bakanlık sözcüsü, İran'ın toprak bütünlüğünü koruma konusunda kararlı olduğunu ve bu tür ihlallerin tekrarlanması halinde daha sert tedbirler alınabileceğini ifade etti. Öte yandan, ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığı (CENTCOM) konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak bazı uluslararası haber ajansları, ABD'nin bölgede insansız hava aracı faaliyetlerini sürdürdüğünü bildirdi.
Bölgesel gerginlik artıyor
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu olarak biliniyor. İran'ın bu boğaz üzerindeki hakimiyeti, zaman zaman ABD ve müttefikleriyle gerilime yol açıyor. Keşm Adası ise bu boğazın hemen girişinde stratejik bir konuma sahip. Daha önce de İran, ABD'ye ait olduğunu iddia ettiği birkaç İHA'yı düşürmüş veya ele geçirmişti. 2019 yılında da benzer bir olay yaşanmış, İran'ın bir ABD insansız hava aracını düşürmesi iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti.
Uzmanlara göre bu son olay, ABD ile İran arasında devam eden nükleer müzakereleri de olumsuz etkileyebilir. Tahran yönetimi, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı kabul etmiş ancak bazı konularda anlaşma sağlanamamıştı. İsrail'in de bölgedeki istihbarat ve askeri varlığı, İran tarafından sürekli bir tehdit olarak algılanıyor. Olayın ardından İran, uluslararası sularda da keşif faaliyetlerine devam edeceğini duyurdu.
Bu gelişme, Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölge devletleri arasında da rahatsızlık yarattı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden henüz resmi bir yorum gelmezken, Katar'ın arabuluculuk çabalarını sürdüreceği belirtiliyor. Türkiye ise olayın bir an önce aydınlatılması ve bölgede sükunetin korunması çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, taraflar arasında diyaloğun önemine vurgu yapıldı.
Son olarak, İran'ın bu hamlesi, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin İran'a yönelik politikasında bir test niteliği taşıyor. Biden, seçim kampanyasında İran'la diplomasiye döneceğini vaat etmiş ancak uygulamada çelişkili adımlar atmıştı. Şimdi, bu olay karşısında Washington'un nasıl bir yanıt vereceği merak ediliyor. İran ise düşürülen İHA'nın parçalarını sergileyerek uluslararası kamuoyunu bilgilendireceğini açıkladı. Gelişmeler, önümüzdeki günlerde bölgesel güvenlik dengelerini yeniden şekillendirebilir.
