Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği saldırı öncesinde İran'ın bilgi sahibi olup olmadığı, uluslararası kamuoyunda en çok sorulan sorulardan biri haline geldi. ABD'li yetkililer İran'ın doğrudan dahil olduğuna dair kanıt bulunmadığını söylerken, İsrail istihbaratı aksi yönde iddialarda bulunuyor. İran ise saldırıyı memnuniyetle karşılamakla birlikte, önceden haberdar olduğu suçlamalarını reddediyor.
ABD ve İsrail'den Çelişkili Açıklamalar
Beyaz Saray Sözcüsü John Kirby, yaptığı açıklamada ABD'nin İran'ın saldırıyı önceden bildiğine dair somut bir delile sahip olmadığını belirtti. Ancak bazı İsrailli yetkililer, İran Devrim Muhafızları'nın Hamas'ın planından haberdar olduğunu ve saldırıya yeşil ışık yaktığını iddia ediyor. Washington Post'un haberine göre, İsrail istihbaratı Hamas komutanları ile İranlı üst düzey güvenlik yetkilileri arasında saldırı öncesinde yapılan telefon görüşmelerini tespit etti. Görüşmelerde İran'ın lojistik destek sözü verdiği öne sürülüyor.
İran'ın Resmi Tutumu
Tahran yönetimi, saldırıyı 'Filistin halkının meşru savunma hakkı' olarak nitelendirirken, askeri müdahalesinin olmadığını vurguluyor. Dini Lider Hamaney, 'İran'ın eli bu saldırıya karışmamıştır' dese de, uzmanlar İran'ın Hamas'a yıllardır askeri ve finansal destek sağladığını hatırlatıyor. İran'ın Yemen'deki Husiler ve Lübnan'daki Hizbullah üzerinden İsrail'e karşı vekalet savaşı yürüttüğü biliniyor. Bu bağlamda, Hamas'ın bu kadar kapsamlı bir operasyonu İran'ın onayı olmadan planlamış olması pek olası görünmüyor.
Bölgesel Etkiler ve Olası Sonuçlar
İran'ın bilgisi dahilinde olduğu iddiası doğrulanırsa, ABD ve İsrail'in Tahran'a yönelik askeri müdahale ihtimali artabilir. Öte yandan, İran'ın kendisini çatışmanın dışında tutmaya çalışması, İsrail-Hamas savaşını bölgesel bir savaşa dönüştürme riskini azaltıyor. Uzmanlar, İran'ın ekonomik yaptırımlar ve iç protestolar nedeniyle doğrudan bir savaşa girmek istemeyeceğini, ancak vekil güçlerini kullanarak İsrail'i zor durumda bırakmayı hedeflediğini belirtiyor.
Bu soru, Orta Doğu'da yeni bir denklemin habercisi. İran'ın rolünü netleştirecek somut kanıtlar ortaya çıkmadıkça, spekülasyonlar devam edecek. Ancak bu saldırı, bölgesel güçlerin birbirleriyle olan karmaşık ilişkilerini bir kez daha gözler önüne serdi.
