İran Meclisi ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile devam eden nükleer müzakerelere ilişkin kritik bir açıklama yaptı. Kalibaf, “İran halkının hakları güvence altına alınana kadar hiçbir anlaşmayı onaylamayacağız” ifadelerini kullanarak Tahran’ın müzakere pozisyonunu net bir şekilde ortaya koydu. Bu açıklama, uluslararası toplumda İran’ın nükleer programı ve ekonomik yaptırımların kaldırılması konusundaki belirsizlikleri artırdı.
Müzakerelerin Mevcut Durumu ve Tarafların Pozisyonları
İran ile ABD arasındaki dolaylı müzakereler, Viyana’da Avrupa Birliği koordinatörlüğünde yürütülüyor. Taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar arasında yaptırımların kapsamı ve kapsamı, uranyum zenginleştirme düzeyi ve İran’ın balistik füze programı yer alıyor. Kalibaf’ın açıklaması, özellikle yaptırımların tamamen kaldırılması ve İran’ın ekonomik çıkarlarının garanti altına alınması konusundaki Tahran’ın ısrarını yansıtıyor. İranlı yetkililer, daha önce de anlaşma metninin nihai olmadığını ve Tahran’ın onayına sunulacağını belirtmişti.
Ekonomik Boyut ve Yaptırımların Etkisi
İran ekonomisi, ABD’nin 2018 yılında nükleer anlaşmadan (JCPOA) tek taraflı çekilmesi ve yeniden uygulamaya koyduğu yaptırımlar nedeniyle ağır bir darbe aldı. Enflasyon, işsizlik ve para birimindeki değer kaybı, halkın alım gücünü ciddi şekilde düşürdü. Bu nedenle Kalibaf’ın vurguladığı “halkın hakları” ifadesi, ekonomik refahın yeniden tesis edilmesi anlamına geliyor. İran, yaptırımların kaldırılması karşılığında uranyum zenginleştirme faaliyetlerini kısıtlama sözü verirken, ABD tarafı ise İran’ın nükleer programının barışçıl olduğuna dair şeffaflık talep ediyor.
Bağımsız Değerlendirme ve Bağlam
Kalibaf’ın açıklaması, İran’ın müzakere masasında elini güçlendirme çabası olarak görülse de, iç siyasi dinamikler de dikkate alındığında Tahran yönetiminin anlaşma konusunda temkinli olduğu söylenebilir. İran Meclisi’nin muhafazakâr çoğunluğu, ABD’ye karşı güvensizlik besliyor ve anlaşmanın ekonomik faydaları hemen getirmemesi durumunda hükümeti zor durumda bırakabilir. Bu nedenle Kalibaf’ın sözleri, hem uluslararası kamuoyuna hem de iç kamuoyuna yönelik bir mesaj niteliği taşıyor. Önümüzdeki haftalarda müzakerelerin seyri, İran’ın enerji piyasalarına dönüşü ve küresel petrol fiyatları üzerinde belirleyici olacak.
