ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın çarşamba günü düzenlediği balistik füze saldırısına misilleme olarak İran'da çok sayıda noktaya eş zamanlı saldırılar düzenledi. Şiddetli patlamalarla sarsılan İran'da sivil yerleşimlerin de hedef alındığı bildirildi. ABD ordusu, Orta Doğu'da konuşlu 50 bin askerin hazır olduğunu açıkladı. Başkan Donald Trump, İran'a yönelik açıklamalarında sert bir dil kullandı.
Hedef Alınan Noktalar ve İlk Açıklamalar
İran'ın Tahran, İsfahan ve Şiraz kentleri başta olmak üzere birçok bölgesinde art arda patlamalar meydana geldi. Yerel kaynaklar, saldırıların askeri üsler, füze rampaları ve komuta merkezlerine yönelik olduğunu ancak bazı sivil yerleşimlerin de etkilendiğini aktardı. İran devlet televizyonu, saldırılarda en az 15 kişinin hayatını kaybettiğini, 40'tan fazla kişinin yaralandığını duyururken, CENTCOM tarafından yapılan yazılı açıklamada, "İran'ın füze saldırısına karşılık meşru müdafaa kapsamında hassas operasyonlar gerçekleştirilmiştir" ifadeleri kullanıldı.
Trump'tan Sert Tepki
Başkan Trump, saldırıların ardından yaptığı açıklamada, "İran'a hak ettiği dersi verdik. Eğer bir kez daha saldırırlarsa, karşılığı çok daha ağır olacak" dedi. Trump ayrıca, İran'ın nükleer programına yönelik tehditlerini yineleyerek, "Hiçbir seçenek masada değil" ifadesini kullandı. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri ise, Orta Doğu'daki askeri varlıklarını artırdıklarını ve 50 bin askerin göreve hazır olduğunu doğruladı.
Bölgede Artan Gerilim
İran'ın Çarşamba günü İsrail'e yönelik başlattığı balistik füze saldırısının ardından tansiyon yükselmişti. Tahran yönetimi, saldırının İsrail'in Suriye'deki İranlı komutanları hedef alan saldırısına misilleme olduğunu açıklamıştı. ABD'nin bu saldırıya doğrudan müdahil olması, bölgesel bir savaş endişesini artırıyor. Uzmanlar, iki ülke arasındaki doğrudan çatışmanın Orta Doğu'yu derin bir krize sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor.
İran'dan Misilleme Sinyalleri
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, ABD'nin saldırısına kayıtsız kalmayacaklarını bildirdi. Konseyden yapılan açıklamada, "Amerika'nın bu maceracılığı cevapsız kalmayacak. Uygun zaman ve zeminde misilleme yapılacaktır" denildi. Ayrıca İran ordusu, ülke genelinde hava savunma sistemlerini devreye aldı ve bazı bölgelerde uçuşlar durduruldu.
Uluslararası Toplumdan Tepkiler
Rusya, ABD'nin İran'a yönelik saldırısını kınayarak taraflara itidal çağrısı yaptı. Çin ise "gerilimden endişe duyduğunu" belirterek, uluslararası hukuka saygı çağrısında bulundu. Avrupa Birliği, acil bir zirve toplanması için girişimlere başladı.
Ortadoğu'daki bu yeni kriz, enerji piyasalarında da dalgalanmaya yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5'in üzerinde artışla 85 dolara yükseldi. Altın fiyatları da güvenli liman talebiyle rekor seviyeye ulaştı. Küresel piyasalarda satış ağırlıklı bir seyir hakim.
Değerlendirme
Bu saldırı, ABD ve İran'ı ilk kez doğrudan karşı karşıya getiriyor. Daha önceki krizlerde vekalet savaşları veya siber saldırılar üzerinden yürüyen çatışma, artık açık bir askeri çatışmaya dönüşmüş durumda. İki ülkenin de iç siyasi dinamikleri, bu gerilimi tırmandırma yönünde baskı oluşturuyor. Ancak geniş çaplı bir savaş, sadece Orta Doğu'yu değil, küresel ekonomiyi ve güvenlik mimarisini de derinden etkileyecektir. Tarafların bir an önce masaya oturması, bölgesel istikrar için hayati önem taşıyor.
