İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ülke basınına yaptığı açıklamada, ABD ile varılan mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kalibaf, ABD'nin yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini, aksi takdirde İran'ın herhangi bir adım atmayacağını söyledi. İran'ın nükleer müzakerelerdeki tutumunu netleştiren Kalibaf, “ABD'ye verdikleri sözleri tutacaklarına dair güven duymuyoruz” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İran'ın Avrupa ülkeleri ve ABD ile süren müzakerelerdeki pozisyonunu ortaya koyması açısından kritik bir haftada geldi.
İran'ın net mesajı
İran Meclis Başkanı, ABD ve diğer taraflarla yürütülen görüşmelerde Tahran'ın beklentilerini sıraladı. “Biz yükümlülüklerimizi yerine getirmeye hazırız, ancak bunun için ABD'nin de taahhütlerini eksiksiz uygulaması gerekiyor” diyen Kalibaf, özellikle yaptırımların kaldırılması ve ekonomik garantilere vurgu yaptı. İran'ın, nükleer programını sınırlama karşılığında ekonomik rahatlama beklediği biliniyor. Ancak son dönemde ABD'nin bazı yaptırımları geri getirmesi iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştirmişti.
Müzakere süreci ve tarafların tutumu
Viyana'da süren nükleer müzakerelerde İran, ABD ve Avrupa Birliği'nden somut adımlar bekliyor. Taraflar arasında 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) yeniden canlandırılmaya çalışılıyor. ABD, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini kısıtlamasını isterken, İran ise öncelikle yaptırımların kalıcı olarak kaldırılmasını talep ediyor. Kalibaf'ın açıklamaları, İran'ın bu müzakerelerdeki kırmızı çizgilerini teyit eder nitelikte. Öte yandan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) İran'daki uranyum parçacıklarına ilişkin raporunu yayımlamamış olsa da, bu konu da müzakerelerde önemli bir başlık oluşturuyor.
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, daha önce yaptığı konuşmalarda müzakere masasından kalkmayacaklarını ancak halkının çıkarlarını koruyacaklarını belirtmişti. Reisi yönetimi, ABD'nin yaptırımları kaldırmaması durumunda nükleer programını ilerletme seçeneğini masada tutuyor.
Bu gelişmeler, Orta Doğu'da yeni bir gerilimi tetikleyebilir. İsrail, İran'ın nükleer faaliyetlerine karşı askeri seçenekleri değerlendirdiğini sık sık dile getiriyor. ABD ise diplomatik çözümden yana olduğunu yineliyor. Kalibaf'ın açıklaması, Tahran'ın müzakerelerde esnemeyeceğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Sonuç olarak, İran'ın net duruşu, önümüzdeki günlerde taraflar arasında yapılacak yeni müzakerelerin seyrini belirleyecek. ABD'nin yükümlülüklerini yerine getirip getirmeyeceği, sadece nükleer anlaşmayı değil, bölgesel istikrarı da etkileyecek. İran'ın daha önce anlaşmadan çekilme tehditleri ve uranyum zenginleştirme seviyesini artırması, Batılı ülkeler tarafından endişeyle izleniyor. Tahran'ın bu tutumu, karşılıklı güven inşasını zorlaştırırken; müzakere sürecinin geleceği belirsizliğini koruyor.
