İran Sağlık Bakanlığı, ABD'nin 89 Temmuz'da İran topraklarına düzenlediği askeri saldırılarda 17 kişinin hayatını kaybettiğini, 115 kişinin yaralandığını resmen duyurdu. Bakanlık tarafından yapılan yazılı açıklamada, saldırıların başkent Tahran başta olmak üzere ülkenin çeşitli bölgelerinde sivil yerleşim alanlarını ve kritik altyapı tesislerini hedef aldığı belirtildi. Ölenler arasında kadın ve çocukların da bulunduğu ifade edilirken, yaralıların bir kısmının durumunun ağır olduğu aktarıldı.
Saldırının detayları ve hedefleri
İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, saldırılar 89 Temmuz sabahı erken saatlerde başladı. ABD savaş uçakları ve insansız hava araçları, Tahran, İsfahan, Şiraz ve Meşhed kentlerindeki askeri üsler, araştırma tesisleri ve nükleer altyapıya yönelik yoğun bombardıman düzenledi. Saldırı dalgaları halinde gerçekleşti ve yaklaşık 8 saat sürdü. İran hava savunma sistemleri çok sayıda füze ve dronu etkisiz hale getirdiğini iddia etti, ancak bazı hedeflerin vurulduğu doğrulandı. İran Dışişleri Bakanlığı saldırıyı kınarken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı.
Uluslararası tepkiler ve bölgesel yansımalar
ABD Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, operasyonun İran'ın nükleer silah geliştirme programını durdurma amaçlı olduğu savunuldu. Rusya ve Çin saldırıyı kınarken, Avrupa Birliği itidalli olmaya çağırdı. İsrail sessiz kalırken, Suriye ve Lübnan'daki Hizbullah İran'a destek mesajı yayımladı. Ekonomik cephede petrol fiyatları yükseldi; İran'ın önemli ihracat limanlarından Bandar Abbas'ta ticari faaliyetler geçici durduruldu. Tahran'da halk sığınaklara akın ederken, ülke genelinde internet erişiminde kısıtlamalar bildirildi.
Geçmiş bağlam ve gelecek beklentileri
ABD ile İran arasında 2020'de Kasım Süleymani suikastından bu yana tansiyon yer yer tırmanmıştı. 2023 yılında Cenevre'de yürütülen nükleer müzakereler sonuçsuz kalınca diplomatik gerilim yeniden alevlenmişti. Uzmanlar bu saldırının bölgesel bir savaş riskini artırabileceği uyarısında bulunurken, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehditleri petrol piyasalarını tedirgin ediyor. Bugün yaşananlar, 2020'deki suikastın ardından yaşanan misilleme saldırılarından çok daha kapsamlı. İki ülke arasındaki gerilimin önümüzdeki günlerde İran'ın olası bir misillemesiyle daha da tırmanması bekleniyor.
