İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesi ile ABD arasındaki savaşı sona erdirmeyi hedefleyen mutabakatın cuma günü imzalanacağını açıkladı. Pezeşkiyan, Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, müzakerelerin son aşamaya geldiğini ve anlaşmanın bu hafta içinde resmiyet kazanacağını belirtti. Anlaşmanın, İran'a yönelik ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını ve nükleer programın sınırlandırılmasını içerdiği ifade ediliyor.
Anlaşmanın Ekonomik Boyutu
Pezeşkiyan, mutabakatın ardından İran ekonomisinin rahatlayacağını ve petrol ihracatının artmasıyla birlikte enflasyonun düşeceğini öngördüklerini söyledi. İran’ın ham petrol üretiminin günlük 3 milyon varile çıkması beklenirken, bu durum küresel petrol fiyatlarında dengelenmeye yol açabilir. Uzmanlar, yaptırımların kalkmasıyla İran’ın otomotiv, petrokimya ve tarım sektörlerinde dış yatırım çekme potansiyelinin arttığını belirtiyor. ABD tarafından yapılan açıklamada ise anlaşmanın, İran’ın nükleer faaliyetlerini kısıtlaması ve bölgesel istikrara katkı sağlaması koşuluyla uygulanacağı vurgulandı.
Jeopolitik Etkiler ve Bölgesel Tepkiler
Mutabakat, İran’ın komşuları Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından ihtiyatla karşılandı. Suudi yetkililer, anlaşmanın İran’ın bölgedeki vekil güçlere desteğini sonlandırması gerektiğini belirtti. Öte yandan, Çin ve Rusya anlaşmayı memnuniyetle karşılarken, AB ülkeleri nükleer denetim mekanizmasının yeterliliğini sorguladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, mutabakatın sadece ikili ilişkilerde değil, aynı zamanda Orta Doğu’daki gerginliği azaltmakta kritik bir adım olduğunu ifade etti.
Anlaşma metninin cuma günü Tahran’da düzenlenecek törenle imzalanması planlanıyor. Törene ABD Dışişleri Bakanı ve İran Dışişleri Bakanı’nın katılması bekleniyor. İmza sonrası yaptırımların kademeli olarak kalkması ve ilk adımda İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması öngörülüyor. Bu gelişme, özellikle enerji piyasalarında hareketlilik yaratırken, İran riyalinin değer kazanmasına yol açabilir.
Bağımsız analistler, mutabakatın her iki ülke için de kazan-kazan senaryosu olduğunu, ancak uygulama sürecinin karmaşık olduğunu belirtiyor. Pezeşkiyan yönetimi, iç kamuoyuna anlaşmanın İran’ın ekonomik krizini çözeceği mesajı verirken, muhafazakâr kesim ABD’ye güven duyulmaması gerektiğini savunuyor. Önümüzdeki haftalarda anlaşmanın ayrıntılarının netleşmesi ve BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması bekleniyor.
