Orta Doğu'da tansiyon yeniden yükseldi. İran, ABD ile yürüttüğü nükleer müzakereleri durdurduğunu duyurdu. Tahran yönetimi, İsrail'in Lübnan'a yönelik son saldırılarını gerekçe göstererek, Washington'la mesaj alışverişini kestiğini bildirdi. Bu gelişme, bir süredir anlaşmaya yaklaşıldığı yönündeki beklentileri boşa çıkardı ve iki ülke arasında yeniden bir çatışma korkusunu körükledi.
Müzakereler neden durdu?
İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İsrail'in Lübnan'da Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarının kabul edilemez olduğu vurgulandı. Açıklamada, "Bu saldırılar bölgesel barışı tehdit etmekte ve müzakerelerin devamını imkansız kılmaktadır. ABD yönetiminin bu saldırılara sessiz kalması, müzakere sürecinin ruhuyla bağdaşmamaktadır" ifadeleri kullanıldı. ABD tarafından henüz resmi bir yanıt gelmezken, Beyaz Saray yetkilileri gelişmeleri yakından izlediklerini belirtti.
Bölgesel etkiler
Bu karar, özellikle İsrail-Hizbullah çatışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde geldi. İran'ın müzakereleri durdurması, bölgedeki diğer aktörler için de endişe kaynağı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İran'ın nükleer programı konusunda uzun süredir endişeli. Müzakerelerin durması, bu ülkelerin İran'a karşı daha sert önlemler almasına yol açabilir. Öte yandan, Rusya ve Çin, diyalog çağrısında bulunarak tarafları itidal davet etti.
Uzmanlara göre, Tahran yönetimi bu hamlesiyle ABD'ye ve İsrail'e Lübnan'daki operasyonları durdurması için baskı yapmayı hedefliyor. Ancak bu strateji, aynı zamanda İran'ın nükleer anlaşmadan uzaklaşmasına da neden olabilir. İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdığı yönündeki raporlar, endişeleri artırıyor.
Geçmiş ve gelecek
İran ve ABD arasındaki dolaylı müzakereler, 2021 yılında Viyana'da başlamıştı. Süreç, 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) yeniden canlandırılmasını amaçlıyordu. ABD eski Başkanı Donald Trump'ın 2018'de anlaşmadan çekilmesiyle krize giren ilişkiler, Joe Biden yönetiminin işbaşına gelmesiyle yeni bir sayfa açmıştı. Ancak şimdiye kadar anlaşma sağlanamaması, taraflar arasındaki güvensizliği derinleştirdi.
Bağımsız değerlendirmelere göre, İran'ın müzakereleri durdurması, bölgesel dengeleri kökten sarsabilir. Lübnan'daki çatışmaların sürmesi halinde, İran'ın Hizbullah'a desteği artırabileceği ve bunun da İsrail ile geniş çaplı bir savaşı tetikleyebileceği belirtiliyor. Aynı zamanda bu gelişme, ABD'nin Orta Doğu'daki angajmanını yeniden tanımlamasına neden olabilir. Şu an için tüm gözler, Tahran ve Washington arasında yeni bir diyalog kanalının açılıp açılmayacağına çevrilmiş durumda.
