İran, İsrail’in Lübnan ve Gazze’ye yönelik saldırıları gerekçesiyle ABD ile dolaylı temasları durdurma kararı aldı. Tahran yönetiminin ayrıca Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapatma seçeneğini değerlendirdiği bildirildi. Bu gelişme, küresel enerji piyasalarında tedirginliğe yol açarken petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
ABD ile temaslara son
İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD ile Umman aracılığıyla yürütülen dolaylı görüşmelerin sonlandırıldığı doğrulandı. Açıklamada, İsrail’in bölgedeki saldırgan tutumunun ve ABD’nin bu saldırılara verdiği desteğin kabul edilemez olduğu vurgulandı. Tahran, daha önce de benzer gerekçelerle müzakereleri askıya almıştı.
Hürmüz Boğazı kapatılabilir
İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı’nı kapatma seçeneğinin masada olduğunu belirtti. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolu, daha önce de İran tarafından tehdit edilmişti. Uzmanlar, böyle bir adımın küresel petrol fiyatlarında ciddi bir artışa yol açabileceği ve enerji güvenliğini tehdit edebileceği konusunda uyarıyor.
Petrol fiyatları, haberin ardından varil başına 2 doların üzerinde yükselerek 87 dolara yaklaştı. Analistler, İran’ın hamlesinin piyasalarda kısa vadede dalgalanmaya neden olacağını öngörüyor.
Arka plan ve bağlam
İran ile ABD arasındaki dolaylı görüşmeler, nükleer anlaşma ve bölgesel konuları kapsıyordu. Ancak İsrail’in Gazze’ye yönelik operasyonları ve Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine saldırıları, Tahran’ın tutumunu sertleştirdi. İran, İsrail’in eylemlerini ‘bölgesel istikrarı bozma’ olarak nitelendiriyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, İran’ın elindeki en önemli kozlardan biri olarak görülüyor. Daha önce 2012 ve 2019 yıllarında benzer tehditler savuran İran, bu sayede uluslararası toplum üzerinde baskı kurmayı hedeflemişti. Ancak böyle bir adımın İran’ın kendi ekonomisine de zarar vereceği belirtiliyor.
ABD’den henüz resmi bir açıklama gelmezken, Beyaz Saray’ın gelişmeleri yakından takip ettiği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu krizin diplomasi yoluyla çözülmemesi halinde bölgede daha geniş çaplı bir gerginliğe yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
