İran ile ABD arasında İsviçre'de başlayan ateşkes görüşmeleri, İsrail'in Lübnan'a yönelik peş peşe düzenlediği şiddetli saldırılarla gölgelendi. Mücteba Hamaney'in danışmanı Muhammed Mokhbar, ABD tarafına "Anlaşma kağıt üzerinde kalır" uyarısında bulunurken, taraflar arasında gerilim yükseliyor.
İsviçre'deki görüşmeler ve İsrail'in sabotajı
İran ve ABD heyetleri, İsviçre'nin ev sahipliğinde nükleer anlaşma ve bölgesel ateşkes konularını masaya yatırmak üzere bir araya geldi. Ancak görüşmelerin hemen öncesinde İsrail, Lübnan'ın güneyinde Hizbullah'a ait olduğu iddia edilen hedeflere hava saldırıları düzenledi. Saldırılarda en az 12 kişi hayatını kaybetti, 30'dan fazla kişi yaralandı. İsrail yönetimi, saldırıların "önleyici" nitelikte olduğunu savunurken, analistler bu adımı İran-ABD görüşmelerine yönelik bir sabotaj olarak yorumluyor.
Mokhbar'dan ABD'ye anlaşma uyarısı
Mücteba Hamaney'in danışmanı Muhammed Mokhbar, görüşmeler öncesinde basına yaptığı açıklamada, "ABD yönetimi kağıt üzerinde bir anlaşmayla yetinmemeli, somut adımlar atmalıdır" ifadelerini kullandı. Mokhbar, İran'ın nükleer programı ve bölgesel güvenlik konularında taviz vermeyeceğini vurgularken, İsrail'in saldırılarının görüşmeleri sabote etmeye yönelik olduğunu belirtti. İran heyeti, İsviçre'deki müzakerelerde bu saldırıları gündeme taşımayı planlıyor.
ABD'den temkinli açıklama
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, görüşmelerin başlangıcına ilişkin kısa bir açıklama yaparak, "Yapıcı ve ilerleme kaydedilen bir oturum gerçekleştirdik. Taraflar görüşmelere devam etme konusunda mutabık kaldı" dedi. Sözcü, İsrail'in Lübnan saldırılarına ilişkin doğrudan yorum yapmaktan kaçındı. Ancak bazı kaynaklar, ABD'nin İsrail'e görüşmeler sırasında itidal çağrısı yaptığını aktarıyor.
Bölgesel yansımalar ve bağlam
İran ve ABD arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma, 2018'de ABD'nin tek taraflı çekilmesiyle askıya alınmıştı. Joe Biden yönetimi, anlaşmayı canlandırmak için dolaylı görüşmeler yürütüyor. Öte yandan İsrail, İran'ın nükleer programına karşı en sert tutumu benimseyen ülke konumunda. İsrail'in Lübnan saldırıları, Hizbullah'ı hedef alarak İran'ı müzakere masasında zayıflatma stratejisi olarak değerlendiriliyor. Bölgede tansiyonun yükselmesi, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi aktörlerin de endişelenmesine neden oluyor.
İran-ABD görüşmelerinin ikinci turu önümüzdeki hafta yapılacak. İsrail saldırılarının müzakerelere etkisi ve olası bir ateşkes anlaşması, dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
