İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, ABD'nin İran'a ait gemilere yönelik deniz ablukasını, iki ülke arasında 14 Haziran'da imzalanan mutabakat öncesinde kısmen kaldırdığını açıkladı. Revançi, Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, ablukanın kademeli olarak hafifletildiğini ve İran bandıralı ticaret gemilerinin bazı rotalarda serbest dolaşımına izin verildiğini belirtti. İranlı yetkili, bu adımın müzakere sürecine olumlu yansıdığını ancak tamamen kalkması için daha fazla görüşme gerektiğini ifade etti.
Mutabakat ve Abluka Süreci
ABD ve İran arasında 14 Haziran'da imzalanan mutabakat, taraflar arasında gerilimi azaltmayı hedefliyor. Anlaşma kapsamında İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine sınırlama getirilmesi ve ABD'nin bazı yaptırımları hafifletmesi öngörülüyor. Deniz ablukası ise ABD'nin İran'dan petrol ve diğer malların taşınmasını engellemek amacıyla uyguladığı bir baskı aracıydı. Revançi, ablukanın kısmen kaldırılmasının, İran ekonomisi üzerindeki baskıyı hafifleteceğini ve ticaret hacmini artıracağını söyledi.
Bölgesel ve Uluslararası Tepkiler
Karar, bölge ülkeleri ve uluslararası toplumda farklı yankılar uyandırdı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ablukanın kaldırılmasının bölgesel istikrara katkı sağlayacağını belirtirken, İsrail ise endişelerini dile getirdi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, yapıcı adımları memnuniyetle karşıladıklarını ancak nükleer anlaşmanın tam olarak uygulanması için daha fazla çaba gerektiğini vurguladı. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, ablukanın kısmen kaldırılmasının mutabakatın bir parçası olduğu ve tarafların taahhütlerine uygun hareket ettiği belirtildi.
İran'ın bu hamlesi, iç kamuoyunda da tartışmalara neden oldu. Muhafazakar kesim, ABD'ye güvenilmemesi gerektiğini savunurken, reformistler ve iş dünyası temsilcileri adımı olumlu karşıladı. İran Petrol Bakanlığı yetkilileri, ablukanın hafiflemesiyle petrol ihracatında yakın dönemde artış beklediklerini kaydetti.
Tahran yönetimi, ablukanın tamamen kaldırılması için ABD ile görüşmelerin süreceğini ve sonraki aşamada kara ve hava yolu ticaretine yönelik kısıtlamaların da ele alınacağını duyurdu. Bu gelişme, uluslararası enerji piyasalarında da olumlu karşılandı; petrol fiyatlarında kısa süreli bir düşüş görüldü.
Analistlere göre, İran ve ABD arasındaki bu adım, iki ülke arasında yıllardır süren gerginlikte bir yumuşama sinyali olarak yorumlanabilir. Ancak, taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar (nükleer program, bölgesel nüfuz mücadelesi) sürdüğü için kalıcı bir çözümün zor olduğu belirtiliyor. Önümüzdeki günlerde yapılması planlanan teknik düzeydeki toplantılar, ablukanın tamamen kaldırılıp kaldırılmayacağına dair ipuçları verecek.
