ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran heyeti, ateşkes müzakereleri için bugün İsviçre'ye ulaştı. Ancak görüşmeler öncesinde İsrail, Lübnan'ın güneyine yoğun hava saldırıları düzenledi. Saldırılarda en az 7 sivil hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'ye ateşkesin tehlikeye girmemesi için sert uyarıda bulundu.
Görüşmelerin arka planı ve tarafların pozisyonu
İran ile ABD arasındaki dolaylı görüşmeler, İsviçre'nin arabuluculuğunda gerçekleşiyor. Taraflar, İran'ın nükleer programı ve bölgesel gerilimlerin azaltılması konusunda bir çerçeve anlaşmaya varmayı hedefliyor. ABD Başkan Yardımcısı Vance, görüşmeler öncesi yaptığı açıklamada, "İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin somut adımlar atmasını bekliyoruz. Ateşkes, bölgesel istikrar için kritik öneme sahip" dedi. İran heyeti ise, ABD'nin öncelikle yaptırımları kaldırması gerektiğini vurguladı.
İsrail'in Lübnan saldırıları ve İran'ın tepkisi
İsrail, ateşkes müzakerelerinin hemen öncesinde Lübnan'ın güneyindeki sivil yerleşimleri hedef alan bir dizi hava saldırısı düzenledi. Saldırılarda bir cami ve bir okul da hasar gördü. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, saldırıların Hizbullah'a ait mevzilere yönelik olduğu belirtilirken, Lübnanlı yetkililer saldırılarda tamamı sivil olmak üzere en az 7 kişinin öldüğünü, 30'dan fazla kişinin yaralandığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, yaptığı yazılı açıklamada, "İsrail'in bu provokatif saldırıları, müzakere masasında samimiyetsiz olduğunu göstermektedir. ABD, müttefikini kontrol altına almazsa, ateşkesin geleceği tehlikededir" ifadelerini kullandı.
Uluslararası toplumun çağrıları
Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, taraflara itidal çağrısında bulunarak, ateşkes müzakerelerinin kesintiye uğramaması gerektiğini vurguladı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, "Bölgesel bir çatışmaya dönüşme riski yüksek. Müzakere masasındaki fırsatı kaçırmamalıyız" dedi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı da diplomatik kaynaklar aracılığıyla taraflara sağduyu çağrısı yaptı.
Tarihsel bağlam ve olası senaryolar
İran ve ABD arasında 2015 sonrası nükleer anlaşmanın çöküşüyle başlayan gerginlik, son bir yılda doruğa ulaşmıştı. İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları, İran destekli Hizbullah ile doğrudan bir çatışma riskini artırıyor. Analistler, bu saldırıların İran'ı müzakereden uzaklaştırabileceği gibi, tam tersine ABD'nin baskısıyla İran'ı daha esnek olmaya zorlayabileceği yorumunu yapıyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak ikinci tur görüşmelerin, tarafların tutumunu netleştirmesi bekleniyor.
Sonuç olarak, İran-ABD ateşkes görüşmeleri, İsrail'in müdahalesiyle daha karmaşık bir hale gelmiştir. Tarafların iradesi ve uluslararası baskı, sürecin akıbetini belirleyecektir. Bölgede tansiyon düşmezse, yeni bir çatışma dalgası kaçınılmaz görünüyor.
