İran Dışişleri Bakanlığı, ülke basınında yer alan ABD ile nükleer program ve ateşkes konularında anlaşmaya varıldığı iddialarını yalanladı. Yetkililer, mutabakat metninin henüz tamamlanmadığını ve müzakerelerin devam ettiğini açıkladı. İranlı müzakerecilerin, ABD'li mevkidaşlarıyla Viyana'da yürüttüğü görüşmelerde henüz nihai bir metin üzerinde uzlaşı sağlanamadığı belirtildi.
İddiaların kaynağı ve resmî açıklama
İran'da yayın yapan bazı medya organları, Tahran yönetiminin ABD ile ateşkesin uzatılması ve nükleer faaliyetlere ilişkin kapsamlı bir anlaşmaya vardığını öne sürmüştü. Ancak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, yaptığı yazılı açıklamada, "Mutabakat metni henüz tamamlanmamıştır. Taraflar arasındaki görüşmeler sürmektedir. Spekülatif haberlere itibar edilmemelidir" ifadelerini kullandı. Kenani, müzakerelerin gizlilik içinde yürütüldüğünü ve sonuçlanana kadar resmî makamlar dışında kimsenin bilgi paylaşmaması gerektiğini vurguladı.
Müzakere sürecinin detayları
Viyana'daki görüşmelerde, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması, uluslararası denetimler ve ABD yaptırımlarının hafifletilmesi gibi başlıklar ele alınıyor. Eylül ayından bu yana dolaylı olarak yürütülen müzakerelerde, tarafların bazı maddelerde ilerleme kaydettiği ancak kritik konularda hâlâ ayrıştığı öğrenildi. Ateşkesin uzatılması konusu ise bölgesel gerginliklerin azaltılması açısından öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.
Bölgesel ve uluslararası yansımalar
ABD ile İran arasında olası bir anlaşma, Orta Doğu'da dengeleri değiştirecek potansiyele sahip. Özellikle İsrail ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik endişelerini dile getiriyor. Avrupa Birliği ise diyalog sürecini desteklediğini ve yapıcı bir anlaşmanın bölgesel istikrara katkı sağlayacağını belirtiyor. İran yönetimi, bir yandan ekonomik yaptırımların hafifletilmesini hedeflerken diğer yandan nükleer programını sürdürme konusunda kararlılığını koruyor.
Geçmiş anlaşmalar ve bugünkü durum
2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP), ABD'nin 2018'de tek taraflı olarak çekilmesiyle rafa kalkmıştı. O tarihten bu yana İran, uranyum zenginleştirme oranını artırarak anlaşmadaki sınırlamaları aştı. Mevcut müzakereler, yeni bir çerçeve anlaşmaya varılmasını amaçlıyor. Ancak Tahran yönetimi, ABD'nin güvenilirliği konusunda şüphelerini dile getirirken, Washington da İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engellemek istiyor.
Bağımsız değerlendirme
İran'ın anlaşma iddialarını yalanlaması, müzakere sürecinde hâlâ önemli pürüzler olduğunu gösteriyor. Her iki tarafın da kamuoyuna farklı sinyaller göndermesi, pazarlık taktikleriyle açıklanabilir. Ancak somut bir metnin henüz ortada olmaması, yakın vadede kapsamlı bir anlaşma beklentisini zayıflatıyor. Bölgesel aktörlerin de sürece dâhil edilmesi, kalıcı bir çözüm için elzem görünüyor.
