İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden başlatmasına karşılık, Orta Doğu’daki petrol ve doğal gaz ihracatını tamamen durdurabileceğini açıkladı. Açıklamada, “Petrol ve gaz ya herkese açık olacak ya da hiç kimseye” ifadeleri kullanıldı. ABD’nin İran’ın güneyine düzenlediği son saldırılarda 30’dan fazla sivil ve yedi asker hayatını kaybetti.
ABD’nin abluka planı ve İran’ın yanıtı
ABD yönetimi, İran’ın nükleer programı ve bölgesel etkisine karşı yeni yaptırımlar çerçevesinde, İran limanlarına deniz ablukası uygulama kararı almıştı. Bu karar, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol sevkiyatını hedef alıyor. İran Devrim Muhafızları ise bu adıma karşı “asimetrik” bir yanıt olarak, bölgedeki tüm petrol ve gaz ihracatını durdurma tehdidini gündeme getirdi.
Devrim Muhafızları Sözcüsü, “Eğer ABD bizim limanlarımızı abluka altına alırsa, biz de bölgedeki tüm enerji akışını keseriz. Bu sadece İran’a değil, tüm dünyaya büyük bir darbe olur” dedi. İran’ın bu tehdidi, küresel petrol fiyatlarında ani bir yükselişe neden olurken, uluslararası piyasalarda tedirginlik yarattı.
Saldırıda 30’dan fazla sivil öldü
ABD’nin son hava saldırıları, İran’ın güneyindeki liman kentlerini vurdu. Saldırılarda 30’dan fazla sivilin yanı sıra yedi İran askeri yaşamını yitirdi. İran yönetimi, saldırıları “savaş suçu” olarak nitelendirirken, Birleşmiş Milletler’e acil müdahale çağrısında bulundu. Saldırılar, ABD’nin “maksimum baskı” politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
İran’ın tehdidi, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi bölge ülkelerini de endişelendiriyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerinin güvenliği uluslararası deniz ticaretinin ana gündem maddesi haline geldi. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), acil bir toplantı çağrısı yaparken, ABD Enerji Bakanlığı stratejik petrol rezervlerini kullanma sinyali verdi.
Uzmanlar, bu gerilimin küresel enerji arzında ciddi aksamalara yol açabileceğini belirtiyor. İran’ın elinde, bölgedeki en büyük ikinci doğal gaz rezervi ve dördüncü en büyük petrol rezervi bulunuyor. Eğer İran ihracatı durdurursa, küresel petrol arzının yaklaşık %2’si ve doğal gaz arzının %1’i tehdit altına girebilir.
Bağımsız değerlendirme
Bu gelişmeler, ABD-İran arasındaki gerilimin sadece askeri değil, enerji savaşına dönüştüğünü göstermektedir. İran’ın “ya herkese ya hiç kimseye” çıkışı, aslında uluslararası topluma bir uyarı niteliğindedir. Bölgedeki diğer aktörlerin ve büyük güçlerin bu krizi yatıştırmak için diplomatik çabaları hızlandırması beklenmelidir. Aksi halde, Orta Doğu’da yeni bir çatışma hattı ve küresel ekonomik durgunluk kaçınılmaz olabilir.
