İran merkezli basın kaynakları, Tahran yönetimi ile Washington arasında yürütülen müzakerelerde ABD'nin, İran'ın dondurulmuş varlıklarının 12 milyar dolarlık kısmına 60 gün içinde erişim sağlama taahhüdünde bulunduğunu bildirdi. Söz konusu taahhüdün, nükleer anlaşma çerçevesinde iki ülke arasında varılması beklenen mutabakatın önemli bir parçası olduğu ifade ediliyor. İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, anlaşma sağlanması halinde bu fonlar insani ihtiyaçlar ve temel ithalat için kullanılacak.
Müzakerelerin arka planı ve detaylar
İran ile ABD arasında dolaylı olarak yürütülen görüşmelerde, 2015 nükleer anlaşmasının yeniden canlandırılması hedefleniyor. Trump döneminde anlaşmadan çekilen ABD, İran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuş ve bu kapsamda İran'ın yurt dışındaki milyarlarca dolarlık varlığı dondurulmuştu. Şimdi ise Biden yönetimi, anlaşmaya dönüş için adımlar atıyor. İran basını, taahhüdün ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yazılı olarak iletildiğini ve bu fonların Güney Kore, Irak ve Lüksemburg gibi ülkelerde bloke olduğunu aktardı.
Ekonomik ve siyasi etkiler
Bu gelişme, İran ekonomisi için önemli bir rahatlama anlamına geliyor. Ülke, yaptırımlar nedeniyle yüksek enflasyon ve döviz sıkıntısı yaşıyor. 12 milyar dolarlık kaynağın serbest kalması, özellikle ilaç, gıda ve tıbbi ekipman ithalatını kolaylaştıracak. Ancak uzmanlar, bu adımın kalıcı bir anlaşmaya varılmasına bağlı olduğunu ve ABD'nin İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik denetimler konusunda ısrarcı olduğunu belirtiyor. Ayrıca, anlaşma sağlansa bile İran'ın balistik füze programı ve bölgesel nüfuzu gibi konulardaki anlaşmazlıkların devam etmesi bekleniyor.
İran Merkez Bankası yetkilileri, fonların kullanımına ilişkin teknik detayların henüz netleşmediğini ancak sürecin hızlandırılması için çalışıldığını açıkladı. Öte yandan, ABD Kongresi'ndeki bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri, anlaşmaya karşı çıkarak İran'a verilecek her türlü tavizin tehlikeli olduğunu savunuyor. Buna karşın Biden yönetimi, diplomasiye öncelik verdiğini ve İran'ın nükleer silah edinmesini engellemenin tek yolunun anlaşma olduğunu vurguluyor.
Bağımsız değerlendirme
Bu gelişme, ABD-İran ilişkilerinde bir yumuşama sinyali olarak okunabilir. Ancak taraflar arasındaki güvensizlik derin; İran, ABD'nin taahhütlerine uymamasından endişe ederken, ABD de İran'ın anlaşmayı suistimal edebileceğinden çekiniyor. Bu nedenle, 12 milyar dolarlık varlık erişimi kısa vadede bir güven inşa adımı olsa da, kalıcı bir çözüm için daha kapsamlı müzakerelere ihtiyaç var. Ekonomik boyutuyla öne çıkan bu haber, küresel enerji piyasalarını da etkileyebilecek potansiyele sahip.
