ABD askerlerinin Irak'tan tamamen çekildiği bildirildi. Iraklı bir hükümet kaynağı, Alman Haber Ajansı'na (dpa) yaptığı açıklamada ülkedeki tüm ABD muharip birlikleri ve destek unsurlarının Irak topraklarından ayrıldığını duyurdu. Washington'dan ise çekilmenin tamamlandığına ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Bu gelişme, 2003'te başlayan ve 23 yıl süren ABD askeri varlığının sona erdiği yönündeki iddiaları güçlendirdi.
Çekilme süreci ve son durum
Iraklı yetkilinin verdiği bilgiye göre, ABD'nin Irak'taki tüm muharip birlikleri ve onlara destek veren unsurlar ülkeden çıktı. Çekilmenin ne zaman başladığı ve hangi üslerden gerçekleştiği henüz netleşmedi. Ancak kaynak, sürecin tamamlandığını ve Irak topraklarında artık ABD askeri kalmadığını ifade etti. Konuya yakın kaynaklar, çekilmenin kademeli olarak yürütüldüğünü ve son birliklerin de ülkeyi terk ettiğini belirtiyor. ABD Savunma Bakanlığı'ndan (Pentagon) ise henüz bir doğrulama gelmedi. Beyaz Saray da konuyla ilgili sessizliğini koruyor.
Irak hükümeti, konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Ancak daha önce yapılan açıklamalarda, yabancı güçlerin ülkeden çekilmesi için bir takvim üzerinde çalışıldığı belirtilmişti. ABD ile Irak arasında 2024 yılında yapılan görüşmelerde, koalisyon güçlerinin çekilmesi için bir plan üzerinde mutabık kalınmıştı. Bu plana göre, askeri varlığın aşamalı olarak sona erdirilmesi öngörülüyordu.
23 yıllık askeri varlık
ABD'nin Irak'taki askeri varlığı, 2003 yılında Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesiyle başladı. O dönemde 'Irak'a Özgürlük Operasyonu' adıyla başlatılan müdahale, kısa sürede geniş çaplı bir işgale dönüştü. 2011'de ABD askerleri büyük ölçüde çekilse de, 2014'te IŞİD'in ortaya çıkmasıyla yeniden ülkeye döndü. Bu kez koalisyon güçleri çerçevesinde eğitim ve danışmanlık görevi yürüten ABD askerleri, IŞİD'in yenilgiye uğratılmasında kilit rol oynadı. Ancak İran yanlısı milis grupların zaman zaman ABD üslerine yönelik saldırıları, askeri varlığın sorgulanmasına neden oldu. Irak parlamentosu, 2020'de ABD askerlerinin çekilmesi yönünde karar almıştı. Bu karar, İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta düzenlenen bir hava saldırısında öldürülmesinin ardından gelmişti.
ABD Başkanı Donald Trump döneminde, Irak'taki asker sayısı önemli ölçüde azaltılmıştı. 2021'de Irak'taki ABD askerlerinin muharip görevinin sona erdiği açıklanmış, kalan askerlerin eğitim ve danışmanlık görevi yürüteceği belirtilmişti. Ancak sahadaki varlık devam etti. Son gelişme, bu sürecin nihayete erdiği şeklinde yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
ABD askerlerinin tamamen çekilmesi, Orta Doğu'daki güç dengelerini etkileyebilir. Irak, uzun yıllardır ABD ile İran arasında bir denge politikası izlemeye çalışıyor. ABD'nin çekilmesi, İran'ın Irak üzerindeki etkisini artırabileceği endişelerini beraberinde getiriyor. Öte yandan, Irak güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarına karşı mücadelede ne kadar etkili olacağı belirsizliğini koruyor. Irak ordusu, son yıllarda önemli ölçüde güçlendirilmiş olsa da, istihbarat ve hava desteği konusunda ABD'ye bağımlılığı bulunuyordu. Çekilme sonrası bu boşluğun nasıl doldurulacağı merak konusu.
NATO da Irak'taki eğitim misyonunu sürdürüyor. Ancak ABD'nin çekilmesi, NATO'nun rolünü de etkileyebilir. Bölgedeki diğer aktörlerden Türkiye, İran, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri, gelişmeyi yakından takip ediyor. Rusya'nın da Irak'ta etkinlik kurma çabaları biliniyor. ABD'nin çekilmesi, Rusya ve Çin'in Irak'ta daha fazla nüfuz kazanmasına yol açabilir.
Irak'ta 23 yıllık ABD askeri varlığının sona ermesi, sembolik olarak büyük önem taşıyor. Ancak bu çekilmenin kalıcı olup olmayacağı, Irak'ın istikrarı ve bölgesel güçlerin tutumuna bağlı. ABD'nin ileride yeniden asker konuşlandırıp konuşlandırmayacağı belirsiz. Şu an için Washington'dan resmi bir açıklama bekleniyor. Gelişmeler, Irak'ın egemenlik ve güvenlik dengesi açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
