CHP İstanbul Milletvekili Gökhan Günaydın, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında, bazı inşaat şirketlerinin nüfus müdürlüğü gibi çalışarak yabancılara sahte kimlik ve ikamet izni düzenlediğini öne sürdü. Günaydın, elindeki belgelere dayanarak yaptığı açıklamada, bu şirketlerin Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün sistemine entegre olduğunu ve usulsüz işlemler yaptığını iddia etti. İçişleri Bakanlığı, iddialar üzerine harekete geçerek konuyla ilgili soruşturma başlatıldığını duyurdu.
İddialar ve Belgeler
Günaydın, basın toplantısında gösterdiği belgelerde, bazı inşaat firmalarının yabancı uyruklu kişilere ait kimlik bilgilerini ve ikamet izinlerini düzenleyebildiğini gösteren ekran görüntüleri ve yazışmalar olduğunu belirtti. Bu firmaların, Göç İdaresi'nin "e-ikamet" sistemine erişim yetkisi olduğunu ve bu yetkiyi kötüye kullanarak sahte belgeler ürettiğini savundu. Günaydın, "İnşaat şirketleri adeta nüfus müdürlüğü gibi çalışmış. Yabancılara sahte kimlikler, sahte ikamet tezkereleri düzenlenmiş. Bu, milli güvenlik meselesidir." dedi.
CHP'li vekil, söz konusu şirketlerin özellikle Suriye, Irak, Afganistan gibi ülkelerden gelen yabancılara yönelik bu işlemleri yaptığını iddia etti. Ayrıca, bu yolla binlerce kişiye vatandaşlık verildiğini öne sürdü. Günaydın, "Bu şirketler, Göç İdaresi'nin verdiği yetkiyle kalmamış, adeta paralel bir nüfus müdürlüğü kurmuş. Kimin hangi saikle bu yetkiyi verdiğini soruyoruz." ifadelerini kullandı.
Göç İdaresi'nden Açıklama
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, konuya ilişkin yazılı bir açıklama yaparak iddiaların incelendiğini bildirdi. Açıklamada, "Basında yer alan iddialar üzerine derhal inceleme başlatılmıştır. Konuyla ilgili tüm belgeler incelenecek ve gerekli idari ve adli işlemler yapılacaktır." denildi. İçişleri Bakanlığı da, konunun takipçisi olduklarını ve herhangi bir usulsüzlük tespit edilmesi halinde ilgililer hakkında yasal işlem başlatılacağını duyurdu.
Öte yandan, iddialara konu olan inşaat şirketlerinin isimleri henüz açıklanmadı. Ancak Günaydın, bazı firmaların isimlerini Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi'ne (CİMER) ve Savcılığa bildirdiğini söyledi. Günaydın, "Bu şirketlerin sahipleri ve yöneticileri hakkında suç duyurusunda bulunduk. Ayrıca Göç İdaresi'ndeki sorumluların da hesap vermesi gerekiyor." dedi.
Arka Plan: Göç ve İkamet İzinleri
Türkiye'de yabancıların ikamet izni işlemleri, 2013 yılında çıkarılan Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülüyor. Ancak bazı özel sektör kuruluşlarına, belirli şartlar altında ikamet izni başvurularını alma yetkisi verilebiliyor. Özellikle turizm ve inşaat sektöründe faaliyet gösteren firmalar, yabancı çalışanları için bu hizmeti sunabiliyor. Ancak bu yetkinin kötüye kullanılması, son yıllarda sıkça tartışılan bir konu.
Uzmanlar, denetim eksikliği nedeniyle bu tür usulsüzlüklerin yaşanabileceğini belirtiyor. Göç politikaları uzmanı Dr. Ayşe Kılıç, "Göç İdaresi'nin özel şirketlere verdiği yetkilerin sıkı denetlenmesi gerekiyor. Aksi halde sahte kimlik ve ikamet izni düzenlemek çok kolay hale geliyor. Bu durum, hem güvenlik hem de sosyal denge açısından risk oluşturuyor." dedi. Kılıç, benzer iddiaların daha önce de gündeme geldiğini ancak somut adım atılmadığını sözlerine ekledi.
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'nda da konu ele alınacak. CHP'li üyeler, komisyona başvurarak iddiaların araştırılması için önerge verdi. Ayrıca, İçişleri Bakanı'nın konuyla ilgili Meclis'e bilgi vermesi bekleniyor.
Bu gelişmeler, Türkiye'nin göç politikaları ve yabancılara yönelik işlemlerdeki denetim mekanizmalarının yeniden tartışılmasına yol açtı. Kamuoyunda, sahte kimlik ve ikamet izni düzenleyenlere yönelik cezai yaptırımların artırılması yönünde bir beklenti oluştu. Göç İdaresi'nin soruşturmasının sonucu, hem siyasi hem de toplumsal açıdan yakından takip ediliyor.
