İngiltere'nin iletişim düzenleyicisi Ofcom, Meta'nın sahibi olduğu Instagram'ın yeni "Instants" (Şipşak) özelliği hakkında resmi soruşturma başlattı. Tek seferlik görüntülenen ve ardından kaybolan fotoğraf ve videolar sunan özellik, çocukların güvenliğini tehdit ettiği ve yasa dışı içerik risklerini artırdığı gerekçesiyle incelemeye alındı. Soruşturma, Birleşik Krallık'ın Çevrimiçi Güvenlik Yasası (Online Safety Act) kapsamında yürütülüyor.
Ofcom'un soruşturma gerekçeleri
Ofcom, yaptığı açıklamada Instagram'ın "Instants" özelliğinin, kullanıcıların içerikleri otomatik olarak silmesi nedeniyle denetim ve moderasyonun zorlaştığını belirtti. Düzenleyici, Meta'nın bu özelliği devreye almadan önce çocukların maruz kalabileceği riskleri yeterince değerlendirmediğini öne sürüyor. Ayrıca, özelliğin çocuk istismarı materyali veya nefret söylemi gibi yasa dışı içeriklerin yayılması için kullanılabileceği endişesi taşınıyor.
Ofcom sözcüsü, "Platformların yeni özellikleri hayata geçirirken güvenlik önlemlerini önceliklendirmesi gerekiyor. İncelememiz, Instagram'ın bu yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini belirlemeyi amaçlıyor" dedi. Soruşturma kapsamında Meta'dan detaylı bilgi ve belge talep edildi.
Meta'dan ilk yanıt
Meta sözcüsü, soruşturmayı not ettiklerini ve Ofcom ile işbirliği yapacaklarını belirtti. Şirket, "Instants" özelliğinin güvenlik ekipleri tarafından titizlikle incelendiğini ve kullanıcıların şikayet mekanizmalarına erişimi olduğunu savundu. Ancak Ofcom, özelliğin yayına alınmasından önce bir risk değerlendirmesi yapılmadığını iddia ediyor.
Instagram, "Instants" özelliğini 2024 yılı başında sınırlı sayıda kullanıcıyla test etmeye başlamıştı. Özellik, kullanıcıların çektikleri fotoğraf veya videoları yalnızca bir kez görüntülenebilecek şekilde göndermelerine olanak tanıyor. Alıcı, içeriği gördükten sonra otomatik olarak siliniyor. Bu tür "kaybolan mesaj" özellikleri, özellikle gençler arasında popüler olsa da, denetim eksikliği nedeniyle eleştiriliyor.
Çocuk güvenliği endişeleri
Çocuk hakları örgütleri, "Instants" gibi özelliklerin genç kullanıcılar için ciddi riskler taşıdığını vurguluyor. Uzmanlara göre, içeriklerin kalıcı olmaması, taciz, zorbalık ve istismar vakalarının tespitini güçleştiriyor. Ayrıca, çocukların bu tür özellikler aracılığıyla istenmeyen görüntülere maruz kalma olasılığı artıyor.
Birleşik Krallık Çocuk Komiserliği, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Platformların kâr odaklı yenilikleri çocukların güvenliğinden önce gelmemeli. Ofcom'un soruşturması bu açıdan kritik bir adım" ifadelerini kullandı.
Çevrimiçi Güvenlik Yasası ve olası yaptırımlar
İngiltere'nin 2023'te kabul ettiği Çevrimiçi Güvenlik Yasası, sosyal medya şirketlerine çocukları koruma yükümlülüğü getiriyor. Yasa kapsamında, ihlal tespit edilirse Meta'ya küresel cirosunun yüzde 10'una kadar para cezası veya hizmet engelleme gibi yaptırımlar uygulanabilir. Ofcom, soruşturma sonucunda Meta'nın yasayı ihlal ettiğine kanaat getirirse, şirkete resmi uyarı veya idari para cezası verebilir.
Soruşturmanın ne kadar süreceği belirsiz. Ofcom, benzer soruşturmaları aylar içinde tamamlayabiliyor. Meta'nın soruşturma süresince "Instants" özelliğini askıya alması beklenmiyor; ancak şirket, olası bir yaptırımı önlemek için özellikte değişiklikler yapabilir.
Meta'nın düzenleyici baskılarıyla imtihanı
Meta, son yıllarda Avrupa ve Birleşik Krallık'ta artan düzenleyici baskılarla karşı karşıya. Şirket, daha önce de çocuk verilerinin korunması ve yasa dışı içerik moderasyonu konularında para cezaları almıştı. Instagram'ın genç kullanıcılar arasındaki yaygınlığı göz önüne alındığında, bu soruşturma Meta'nın itibarı ve gelecekteki ürün stratejileri üzerinde etkili olabilir.
Öte yandan, diğer sosyal medya platformları da benzer özellikler sunuyor. Snapchat'in "Snap"leri ve WhatsApp'ın "tek seferlik görüntüleme" seçeneği de geçmişte denetim tartışmalarına yol açmıştı. Ofcom'un bu soruşturması, sektör genelinde bir emsal teşkil edebilir ve diğer platformların da güvenlik önlemlerini gözden geçirmesine neden olabilir.
Sonuç olarak, İngiltere'nin Meta'ya yönelik soruşturması, çocuk güvenliği ile teknolojik yenilik arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme taşıyor. Düzenleyicilerin, hızlı değişen dijital dünyada etkili denetim mekanizmaları kurma çabaları, önümüzdeki dönemde daha fazla platformu kapsayabilir. Meta'nın bu süreçte nasıl bir tutum izleyeceği, hem kullanıcı güvenliği hem de şirketin Avrupa'daki geleceği açısından belirleyici olacak.
