İngiltere, Kanada, Fransa ve Norveç dışişleri bakanlıkları, Batı Şeria'da faaliyet gösteren İsrailli yerleşimcilere yönelik yaptırım kararı aldıklarını duyurdu. Ortak açıklamada, bu kişilerin Filistin topraklarında şiddet içeren eylemlerde bulunduğu ve uluslararası hukuku ihlal ettiği belirtildi. Yaptırımlar kapsamında, belirlenen kişilerin mal varlıklarının dondurulması ve seyahat kısıtlamaları uygulanması öngörülüyor.
Dört ülkenin ortak kararı
İngiltere Dışişleri Bakanlığı, Kanada Küresel İlişkiler Bakanlığı, Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı ile Norveç Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan ortak yazılı açıklamada, "Batı Şeria'da şiddet ve yıkıma neden olan İsrailli yerleşimcilere karşı koordineli yaptırımlar uyguluyoruz" ifadesine yer verildi. Açıklamada, bu kişilerin Filistinli sivillere yönelik saldırıları, tarım arazilerine zarar vermeleri ve uluslararası insancıl hukuku ihlal eden diğer eylemleri gerekçe gösterildi. Karar, 2024 yılı boyunca artan yerleşimci şiddeti olaylarının ardından geldi.
Yaptırımların kapsamı
Yaptırımlar, belirlenen kişilerin söz konusu dört ülkedeki mal varlıklarının dondurulmasını ve bu ülkelere girişlerinin yasaklanmasını içeriyor. Ayrıca, yaptırım uygulanan kişilerle ticari ilişki kurulması da engellenecek. İngiltere Dışişleri Bakanı, "Uluslararası hukuka saygı duyulması için somut adımlar atmamız gerekiyor" dedi. Kanada Dışişleri Bakanı ise, "Filistin halkının güvenliği ve refahı için bu yaptırımlar hayati önem taşıyor" şeklinde konuştu.
Batı Şeria'daki durum
Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2023-2024 döneminde Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti olaylarında yüzde 50 artış yaşandı. Filistin resmi kaynakları, sadece 2024 yılında 200'den fazla Filistinlinin yerleşimci saldırılarında yaralandığını bildirdi. Uluslararası toplum, İsrail'in işgal altındaki topraklarda yerleşim faaliyetlerini genişletmesini defalarca kınamış ancak etkili yaptırımlar uygulamakta yetersiz kalmıştı. Bu karar, dört büyük ülkenin konuya ilişkin somut adım atması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Norveç Dışişleri Bakanı, "Yerleşimci şiddeti iki devletli çözümü baltalıyor ve bölgesel istikrarı tehdit ediyor" uyarısında bulundu. Fransa Dışişleri Bakanı da, "Bu yaptırımlar caydırıcı olacak ve sorumluların cezasız kalmamasını sağlayacak" dedi. Kararın önümüzdeki günlerde resmi gazetelerde yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Diğer ülkelerin tutumu
Dört ülkenin aldığı bu karar, diğer Avrupa ülkeleri ve ABD tarafından da yakından takip ediliyor. Avrupa Birliği, daha önce benzer yaptırımların uygulanması konusunda çağrı yapmış ancak üye ülkeler arasında görüş ayrılıkları nedeniyle ortak bir karar alınamamıştı. ABD yönetimi ise, İsrail'in güvenlik endişelerini dikkate alarak daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Uzmanlar, bu kararın uluslararası toplumda işgal altındaki topraklara ilişkin yeni bir yaptırım dalgasının başlangıcı olabileceğini belirtiyor.
Bağımsız bir değerlendirme: Dört ülkenin bu kararı, uluslararası hukukun üstünlüğüne vurgu yaparken, İsrail-Filistin çatışmasında somut adımların atılması açısından umut verici. Ancak yaptırımların etkili olabilmesi için daha geniş bir koalisyonun desteği ve İsrail hükümetinin de bu konuda adım atması gerekiyor. Sembolik adımların ötesine geçilmesi, barış sürecinin canlanmasına katkı sağlayabilir.
