İngiltere hükümeti, elektrikli araç sahiplerini ilgilendiren radikal bir vergi düzenlemesine hazırlanıyor. 2028 yılında yürürlüğe girmesi planlanan kilometre başına vergi uygulaması, hibrit araçları da kapsayacak. Vergi oranı enflasyon oranında artarken, sürücülere GPS verilerini paylaşma veya sabit bir ücret ödeme seçeneği sunulacak. Bu adım, elektrikli araçların artan popülaritesi karşısında hükümetin vergi gelirlerini koruma çabası olarak değerlendiriliyor.
Vergi nasıl işleyecek?
Yeni sistemde, elektrikli ve hibrit araç sahipleri, yıllık olarak kat ettikleri kilometre başına belirli bir ücret ödeyecek. Hükümet, sürücülere iki seçenek sunacak: ya araçlarına takılacak GPS cihazı ile kilometre bilgilerini paylaşmak ya da yıllık ortalama kilometre bazında sabit bir vergi ödemek. GPS seçeneğini tercih edenler, mahremiyet endişeleriyle karşılaşabilirken, sabit ödeme ise daha düşük kilometre yapanlar için avantajlı olabilir. Vergi oranı, her yıl enflasyon oranında güncellenecek.
Neden böyle bir adım atılıyor?
Elektrikli araçlar, geleneksel fosil yakıtlı araçlara göre daha düşük işletme maliyeti sunarken, hükümetler akaryakıt üzerinden aldıkları vergi gelirlerinde önemli bir kayıpla karşı karşıya. İngiltere'de benzin ve motorin üzerinden alınan vergi ve KDV, yıllık milyarlarca sterlinlik gelir sağlıyor. Elektrikli araçların yaygınlaşması, bu gelir akışının azalması anlamına geliyor. Kilometre başına vergi, bu kaybı telafi etmek ve karayolu altyapısını finanse etmek için tasarlanmış bir çözüm olarak öne çıkıyor. Benzer uygulamalar Almanya ve Hollanda'da da tartışılıyor.
Tepkiler ve eleştiriler
Vergi planı, başta elektrikli araç üreticileri ve çevre örgütleri olmak üzere birçok kesimden eleştiri alıyor. Sektör temsilcileri, bu adımın elektrikli araç dönüşümünü yavaşlatabileceğini belirtiyor. Özellikle GPS zorunluluğunun kişisel verilerin gizliliği açısından endişe yarattığı ifade ediliyor. Tüketici dernekleri ise düşük gelirli sürücülere ek mali külfet getireceğini savunuyor. Hükümet yetkilileri, uygulamanın adil olması için kırsal ve kentsel bölgeler arasında farklı oranlar belirlenebileceğini ima etti.
Diğer ülkeler ne yapıyor?
Dünya genelinde elektrikli araçların vergilendirilmesine yönelik çeşitli modeller bulunuyor. Norveç, elektrikli araçları vergiden muaf tutarak yüksek benimseme oranına ulaştı. Almanya, 2021'den itibaren elektrikli araçları daha düşük vergi oranlarına tabi tutarken, Fransa ise ağırlık bazlı vergi sistemi getirdi. İngiltere'nin kilometre başına vergi modeli, şimdilik dünyada örneği olmayan bir yaklaşım. Türkiye'de ise elektrikli araçlara ÖTV indirimi uygulanıyor, ancak kilometre başına bir vergi henüz gündemde değil.
İngiltere'nin bu hamlesi, yeşil dönüşüm ile kamu maliyesi arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gözler önüne seriyor. Uygulamanın başarılı olup olmayacağı, önümüzdeki yıllarda diğer ülkeler için de bir model teşkil edebilir.
