İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, Türkiye'de özellikle 1980-2000 yılları arasında inşa edilen çok katlı yapıların risk açısından incelenmesi gerektiğini vurgulayarak, ülke genelinde yaklaşık 6 milyon konutun risk havuzunda bulunduğunu açıkladı. Çak, bu yapıların deprem güvenliği başta olmak üzere yapısal riskler açısından analiz edilmesi ve gerekli güçlendirme çalışmalarının yapılması gerektiğini ifade etti.
Riskli Yapı Stoku ve İncelenmesi Gereken Dönem
Hıdır Çak, Türkiye'deki yapı stokunun önemli bir bölümünün 1980-2000 yılları arasında inşa edildiğine dikkat çekerek, bu dönemde yürürlükte olan yönetmeliklerin ve denetim mekanizmalarının bugünkü standartların altında olduğunu belirtti. Çak, "Türkiye'de risk havuzunda bulunan yaklaşık 6 milyon konutun incelenmesini, risk analizlerinin yapılmasını, gerekli olanların güçlendirilmesini veya dönüştürülmesini öneriyoruz" dedi.
İMO Adana Şube Başkanı, bu konutların büyük bir kısmının özellikle büyükşehirlerde ve deprem kuşağında yer aldığını, olası bir depremde can ve mal kaybını en aza indirmek için hızlı ve kapsamlı bir eylem planına ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Çak, "Yapıların yaşı, kullanılan malzeme kalitesi, zemin durumu ve mühendislik hizmetleri dikkate alındığında, 6 milyon konutun risk taşıdığını görüyoruz. Bu yapıların envanterinin çıkarılması ve önceliklendirilmesi şart" diye konuştu.
Kentsel Dönüşüm ve Güçlendirme Çalışmalarının Hızlandırılması Çağrısı
Çak, mevcut kentsel dönüşüm uygulamalarının yetersiz kaldığını ve sürecin hızlandırılması gerektiğini belirtti. Özellikle 1980-2000 arası yapılan çok katlı binaların, deprem yönetmeliklerine uygunluğunun denetlenmesi ve riskli olanların öncelikli olarak ele alınması gerektiğini vurguladı. Çak, "Kentsel dönüşüm sadece yıkıp yeniden yapmak değil, aynı zamanda mevcut yapıların güçlendirilmesini de kapsamalıdır. Ancak bu şekilde 6 milyon konutu güvenli hale getirebiliriz" ifadelerini kullandı.
İnşaat Mühendisleri Odası olarak, yerel yönetimlere ve ilgili bakanlıklara çağrıda bulunduklarını aktaran Çak, riskli yapıların tespiti için bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, yapı denetim şirketlerinin etkin çalışması ve vatandaşın bilinçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
6 Milyon Konutun Ekonomik ve Sosyal Boyutu
Türkiye'de 6 milyon konutun risk havuzunda olması, yalnızca teknik bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir meseledir. Bu konutlarda yaşayan milyonlarca insan, olası bir depremde hayati tehlikeyle karşı karşıya. Ayrıca, bu yapıların dönüştürülmesi veya güçlendirilmesi ciddi bir finansman ihtiyacı doğuruyor. Çak, "Devlet destekli kredi ve hibelerle vatandaşın yükünün hafifletilmesi, özel sektörün teşvik edilmesi gerekiyor. Aksi halde ne teknik ne de mali açıdan bu sorunun üstesinden gelemeyiz" dedi.
Uzmanlar, 1999 Marmara Depremi sonrasında yürürlüğe giren yönetmeliklerin daha sıkı olduğunu, ancak 2000 öncesi yapıların büyük çoğunluğunun bu standartlara uygun olmadığını belirtiyor. Bu nedenle, 1980-2000 arası dönemde inşa edilen yapıların öncelikli risk grubunda olduğu ifade ediliyor.
İMO'nun Önerileri ve Gelecek Perspektifi
İMO Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, yaptığı açıklamada şu önerilerde bulundu: "Öncelikle, tüm Türkiye'de riskli yapı envanteri çıkarılmalı. Bu envanter, yapıların yaşı, kat sayısı, taşıyıcı sistem özellikleri, zemin durumu gibi kriterlere göre sınıflandırılmalı. Ardından, risk sıralamasına göre güçlendirme veya dönüşüm çalışmaları başlatılmalı. Yerel yönetimler, meslek odaları ve üniversiteler iş birliği yapmalı. Ayrıca, yapı denetim sistemi daha etkin hale getirilmeli ve kaçak yapılaşmanın önüne geçilmeli."
Çak, deprem gerçeğinin unutulmaması gerektiğini, Türkiye'nin aktif bir deprem kuşağında yer aldığını hatırlatarak, "6 milyon konutun risk altında olması, ulusal bir güvenlik sorunudur. Bu konuda toplumsal bir seferberlik ilan edilmeli" dedi.
İnşaat Mühendisleri Odası, konunun takipçisi olacağını ve ilgili kurumlarla görüşmelerin süreceğini açıkladı. Önümüzdeki günlerde, riskli yapı stokuna ilişkin daha kapsamlı bir raporun kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
