Çevre aktivisti Sedat Cezayirlioğlu, Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) Derneği ve avukat Arif Ali Cangı, Erzincan'ın İliç ilçesindeki Çöpler Altın Madeni'ne verilen geçici faaliyet belgesinin geri alınması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na dilekçe ile başvurdu. Başvuruda, madenin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekilerek, belgenin iptali talep edildi.
Başvurunun Gerekçeleri
Dilekçede, Çöpler Altın Madeni'nde daha önce yaşanan siyanür sızıntısı ve toprak kayması gibi kazalara atıfta bulunularak, madenin faaliyetlerinin ciddi riskler taşıdığı belirtildi. Ayrıca, geçici faaliyet belgesinin verilme sürecinde yeterli bilimsel değerlendirme yapılmadığı ve halkın katılımının sağlanmadığı öne sürüldü. Başvuruda, bölgedeki tarım alanları ve su kaynaklarının kirlenme riski taşıdığı, bu durumun yöre halkının sağlığını ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği ifade edildi.
Geçmişte Yaşanan Olaylar
İliç'teki Çöpler Altın Madeni, 2020 yılında meydana gelen siyanür sızıntısı ile gündeme gelmişti. Sızıntının ardından bölgede su kaynaklarında kirlilik tespit edilmiş ve maden geçici olarak faaliyetlerini durdurmuştu. Ayrıca, 2022'de maden sahasında yaşanan heyelan, çevre örgütlerinin tepkisini çekmişti. Bu olaylar, madenin çevresel etkileri konusundaki endişeleri artırmıştı.
Bakanlığa Yapılan Başvuru
Yapılan başvuruda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan, geçici faaliyet belgesinin derhal geri alınması ve madenin faaliyetlerinin durdurulması talep edildi. Ayrıca, bağımsız bilim insanlarından oluşan bir komisyonun maden sahasında kapsamlı bir çevresel etki değerlendirmesi yapması gerektiği vurgulandı. Başvuru sahipleri, maden şirketinin çevre mevzuatına uymadığını ve bu nedenle belgenin hukuka aykırı olduğunu savunuyor.
Çevre Örgütlerinin Tepkisi
EGEÇEP ve diğer çevre örgütleri, İliç'teki madenin bölge için büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtiyor. Örgütler, madenin faaliyetlerinin sürdürülmesi halinde geri dönüşü olmayan çevre felaketlerinin yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Yöre halkı da madenin tarım ve hayvancılık üzerindeki olumsuz etkilerinden şikayetçi. Bu nedenle, başvurunun yetkili makamlarca dikkate alınması büyük önem taşıyor.
Hukuki Süreç
Avukat Arif Ali Cangı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, geçici faaliyet belgesinin iptali için idari dava açmaya hazır olduklarını ifade etti. Cangı, "Bakanlığın başvurumuzu reddetmesi halinde yargı sürecini başlatacağız. Bu madenin çevreye verdiği zarar ortadadır. Hukuk, bu zararın durdurulması için gereken kararı verecektir" dedi. Ayrıca, maden şirketinin yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulacağını da sözlerine ekledi.
Bölge Halkının Beklentileri
İliç ve çevresinde yaşayan vatandaşlar, madenin faaliyetlerinin durdurulmasını istiyor. Özellikle Fırat Nehri'nin yakınlarındaki maden sahası, su kaynaklarının kirlenmesi endişesini artırıyor. Bölge sakinleri, yetkililerin bu konuda hassasiyet göstermesini ve halkın sağlığını ön planda tutmasını bekliyor. Madenin işletilmesi için verilen geçici faaliyet belgesinin iptali, bu anlamda önemli bir adım olarak görülüyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Çöpler Altın Madeni'nin geçici faaliyet belgesinin iptali talebi, Türkiye'de çevre koruma ile madencilik faaliyetleri arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi. Çevre örgütleri ve halk, ekonomik kalkınma adına çevrenin feda edilmemesi gerektiğini savunurken; maden şirketi ise istihdam ve ekonomik katkılarına vurgu yapıyor. Bu süreç, Türkiye'de çevre hukukunun ne kadar etkin uygulandığının da bir testi niteliği taşıyor. Bakanlığın ve mahkemelerin vereceği kararlar, sadece İliç için değil, ülke genelindeki benzer maden projeleri için de örnek teşkil edecek.
