Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), Mısır ile savunma sanayii alanında ortak üretim yapmak üzere 'Zafer' adlı bir şirket kurdu. Bu şirket aracılığıyla, Türkiye'nin yerli hava savunma sistemi Çelik Kubbe'nin kritik bileşenlerinden biri olan TOLGA'nın Kahire'ye satıldığı ortaya çıktı. Söz konusu satış, iktidarın yıllardır 'darbeci' olarak nitelendirdiği Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi yönetimine yönelik askeri teknoloji transferi anlamına geliyor.
MKE'den Mısır'a Stratejik Ortaklık
MKE'nin Mısır'la kurduğu 'Zafer' şirketi, iki ülke arasında savunma sanayii iş birliğini derinleştirmeyi amaçlıyor. Edinilen bilgilere göre, şirket üzerinden gerçekleştirilen ilk önemli satış, Çelik Kubbe sisteminin bileşeni olan TOLGA oldu. TOLGA, hava savunma sistemlerinde kullanılan bir yazılım ve donanım entegrasyon ünitesi olarak biliniyor. Bu satış, Türkiye'nin savunma sanayii ürünlerinin Mısır pazarına girişi açısından bir ilk niteliği taşıyor.
Savunma sanayii kaynakları, TOLGA'nın Mısır'a satışının yaklaşık iki ay önce tamamlandığını ve teslimatın gizlilik içinde yapıldığını belirtiyor. MKE yetkilileri konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmaktan kaçınırken, Milli Savunma Bakanlığı'ndan da henüz bir açıklama gelmedi.
Çelik Kubbe ve TOLGA Nedir?
Çelik Kubbe, Türkiye'nin katmanlı hava savunma sistemi projesidir. Alçak, orta ve yüksek irtifa hava savunma sistemlerini bir araya getiren bu yapı, yerli ve milli imkanlarla geliştiriliyor. TOLGA ise bu sistemin komuta kontrol ve veri entegrasyon bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor. TOLGA'nın görevi, farklı radar ve füze sistemlerinden gelen verileri entegre ederek tek bir merkezden yönetilmesini sağlamak.
Uzmanlar, TOLGA'nın ihraç edilmesinin Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı açısından önemli bir adım olduğunu vurguluyor. Ancak bu satışın, Türkiye'nin Mısır'a yönelik resmi söylemiyle çeliştiği yönünde eleştiriler de gündeme geliyor.
İktidarın Sisi Söylemi ve Çelişkiler
AKP iktidarı, 2013 yılında Mısır'da dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin askeri darbe ile devrilmesinin ardından Abdulfettah es-Sisi yönetimini sürekli olarak 'darbeci' olarak nitelendirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yıllar boyunca Sisi'yi en sert şekilde eleştiren liderler arasında yer aldı. Erdoğan, 2014 yılında yaptığı bir konuşmada Sisi için 'darbeci' ifadesini kullanmış ve Mısır halkının demokrasi mücadelesine destek verdiğini açıklamıştı.
Ancak son yıllarda Türkiye ile Mısır arasında diplomatik ilişkilerde normalleşme süreci başladı. 2020'den itibaren istihbarat görüşmeleriyle başlayan süreç, karşılıklı büyükelçi atamalarıyla devam etti. 2023 yılında Erdoğan ve Sisi, Katar'da düzenlenen bir etkinlikte bir araya geldi. Bu görüşme, iki ülke arasındaki ilişkilerin düzelmesi yolunda önemli bir adım olarak yorumlandı.
Şimdi ise MKE'nin Mısır'a savunma teknolojisi satışı, bu normalleşmenin askeri ve ekonomik boyutunu gözler önüne seriyor. İktidarın yıllarca 'darbeci' dediği Sisi yönetimine, Türkiye'nin kritik savunma teknolojisini satması, muhalefet ve kamuoyunda tartışmalara yol açtı.
Muhalefetten Tepkiler
CHP ve diğer muhalefet partileri, konuya ilişkin açıklama yapmadı. Ancak sosyal medyada bazı kullanıcılar, 'darbeci' olarak nitelendirilen bir yönetime savunma sanayii ürünü satılmasını eleştirdi. Savunma sanayii uzmanları ise bu tür satışların stratejik ve ekonomik nedenlerle yapılabileceğini, ancak siyasi söylemle uyumsuzluğun kamuoyunda güven sorunu yaratabileceğini belirtiyor.
MKE'nin Mısır'daki ortaklığı, sadece TOLGA satışıyla sınırlı değil. 'Zafer' şirketi üzerinden başka savunma sanayii projelerinin de gündemde olduğu öne sürülüyor. Bu kapsamda, insansız hava araçları, mühimmat ve zırhlı araç bileşenlerinin ortak üretimi konusunda görüşmelerin sürdüğü iddia ediliyor.
Ekonomik ve Stratejik Boyut
Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı son yıllarda hızla artıyor. 2023 yılında savunma ihracatı 5,5 milyar doları aşarken, 2024 hedefi 6 milyar doların üzerinde. Mısır ise bölgede savunma harcamalarını artıran ülkeler arasında. Mısır'ın yıllık savunma bütçesi 4 milyar doların üzerinde ve son yıllarda çeşitli ülkelerden hava savunma sistemleri tedarik ediyor.
Türkiye'nin Mısır'a savunma ürünü satması, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri güçlendirebilir. Ancak bu durum, Türkiye'nin iç siyasetinde 'darbeci' söylemiyle çelişki oluşturuyor. Muhalefet, iktidarın dış politikada pragmatik davranıp iç politikada farklı bir dil kullandığını savunuyor.
MKE'nin Mısır'daki 'Zafer' şirketi, Türkiye'nin savunma sanayiinde dışa açılım stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak bu açılımın, insan hakları ve demokrasi söylemleriyle çelişip çelişmediği tartışma konusu. Sisi yönetimi, uluslararası kuruluşlar tarafından insan hakları ihlalleriyle sık sık gündeme geliyor.
Sonuç olarak, MKE'nin Mısır'a TOLGA satışı, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatındaki başarısı olarak sunulabilir; ancak iktidarın yıllardır sürdürdüğü 'darbeci Sisi' söylemiyle taban tabana zıt bir görüntü çiziyor. Bu çelişki, önümüzdeki günlerde siyasi tartışmaların odağında olmaya devam edecek gibi görünüyor.
