Türkiye'de artan enflasyon ve mağaza etiketlerindeki yüksek fiyatlar, tüketiciyi ikinci el ürünlere yöneltti. Eskiden daha çok öğrenci ve dar gelirlilerin uğrak yeri olan bit pazarları, online ikinci el platformları ve spot mağazalar, şimdi emeklilerin de yoğun ilgisiyle karşılaşıyor. TÜİK verilerine göre temel ihtiyaç maddelerindeki yıllık artış oranı yüzde 70'e yaklaşırken, ikinci el ürünlere olan talep de benzer oranda yükseldi.
Emekliler ikinci el pazarında
Ankara'da iki yıldır bit pazarında satış yapan Ahmet Yılmaz, "Önceden sadece gençler ve dar gelirli aileler gelirdi. Son bir yıldır emekliler de sık sık uğruyor. Özellikle kıyafet, ev eşyası ve elektronikte ciddi bir talep var" dedi. İstanbul'un ünlü Horhor Bit Pazarı'nda da durum farklı değil. Pazar esnafı, emeklilerin artık düzenli müşteri olduğunu belirtiyor. Emekli maaşlarındaki artışın enflasyon karşısında erimesi, ikinci el ürünleri cazip hale getirdi.
Online platformlarda patlama
İkinci el ürün ticareti yapan web siteleri ve mobil uygulamalar da rekor büyüme kaydetti. Sektör temsilcileri, geçen yıla göre işlem hacminin yüzde 150 arttığını söylüyor. Dolap, Gardrops ve Letgo gibi platformlarda günlük kullanıcı sayısı milyonları buluyor. Kullanıcılar, sıfır ürüne göre yüzde 50-70 daha uygun fiyatlı ikinci el ürünleri tercih ediyor. Uzmanlar, bu trendin önümüzdeki dönemde de devam edeceğini, özellikle emekli ve sabit gelirlilerin bütçe dostu alışveriş için ikinci ele yöneldiğini belirtiyor.
Nedenleri ve sonuçları
Ekonomist Merve Demir, konuyla ilgili değerlendirmesinde, "Türkiye'de yüksek enflasyon, tüketicilerin satın alma gücünü ciddi şekilde düşürdü. Mağazalardaki fiyatlar karşısında çaresiz kalan vatandaş, ikinci el piyasasına yöneldi. Bu durum, hem tüketicilerin bütçesini rahatlatıyor hem de atıl duran ürünlerin ekonomiye kazandırılmasını sağlıyor. Ancak ikinci el piyasasının denetimi ve tüketici hakları konusu da önem kazanıyor" ifadelerini kullandı.
İkinci el pazarındaki bu büyüme, sıfır ürün satan perakendecileri de endişelendiriyor. Perakende sektörü temsilcileri, talebin ikinci ele kaymasıyla birlikte satışlarının düştüğünü ve stoklarının arttığını belirtiyor. Öte yandan, bazı markalar da artan talebi karşılamak için ikinci el ürün alım satımı yapan platformlarla iş birliği yapmaya başladı.
Sonuç olarak, ikinci el pazarı artık sadece dar gelirlilerin değil, emeklilerin de vazgeçilmezi haline geldi. Bu eğilim, ekonomik koşullar düzelene kadar devam edeceğe benziyor.
