Türkiye’de dijital ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar devam ediyor. Bağımsız haber sitesi Sendika.Org’un X (eski Twitter) hesabı, “milli güvenlik” ve “kamu düzeninin korunması” gerekçesiyle ikinci kez erişime kapatıldı. Aynı dönemde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Numedya24 isimli internet sitesine herhangi bir resmî gerekçe göstermeksizin erişim engeli getirdi. Bu gelişmeler, Türkiye’de medya ve ifade özgürlüğü alanındaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Sendika.Org’a ikinci kez engel
Sendika.Org’un X hesabı daha önce de benzer gerekçelerle erişime kapatılmış, ancak kısa süre sonra kaldırılan engel, bu kez kalıcı hale getirildi. Platformdaki 5651 sayılı Kanun kapsamında alınan karar, Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından verildi. Kararda, paylaşımların “milli güvenliğe tehdit oluşturduğu” ve “kamu düzeninin korunması” amacıyla erişimin engellendiği belirtildi. Sendika.Org yetkilileri, herhangi bir hukuka aykırı içerik paylaşılmadığını, kapatmanın sansür amacı taşıdığını ifade etti. Site, daha önce de çeşitli dönemlerde engellemelerle karşılaşmış ve bu engeller ulusal/uluslararası insan hakları örgütlerince eleştirilmişti.
Numedya24’e gerekçesiz kapatma
BTK, Numedya24 haber sitesini Türkiye’den erişime kapattı. Kurum, kararın gerekçesine ilişkin herhangi bir açıklama yapmazken, sitenin yayın hayatına son verildi. Numedya24, muhalif çizgisiyle bilinen ve son dönemde hükümete yönelik eleştirel haberleriyle öne çıkan bir platformdu. Kapatma kararının ardından siteye erişmek isteyen kullanıcılar, “Bu siteye erişim Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından engellenmiştir” uyarısıyla karşılaşıyor.
Dijital sansürün boyutları
Türkiye’de internet erişim engelleri, 2023 yılı itibarıyla 200 binden fazla siteyi kapsıyor. EngelliWeb siteleri listesine göre, en çok kapatılan siteler haber, sosyal medya ve VPN platformları. 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi, “milli güvenlik” ve “kamu düzeni” gibi geniş ve muğlak gerekçelerle erişim engellemesine izin veriyor. Bu durum, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü açısından ciddi kaygılara yol açıyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye aleyhine verdiği birçok kararda, bu tür engellemelerin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmişti.
Uzmanlardan uyarılar
Hukukçular, sulh ceza hâkimliklerinin verdiği engel kararlarının yargı denetimine tabi olduğunu ancak uygulamada itiraz süreçlerinin uzun sürdüğünü belirtiyor. Dijital haklar derneği Engelsiz Erişim’in raporuna göre, 2024 yılının ilk çeyreğinde 3 binden fazla siteye erişim engeli getirildi. Uzmanlar, “milli güvenlik” kavramının keyfi yorumlanmasının demokratik bir toplumda kabul edilemez olduğunu vurguluyor.
Değerlendirme
İki haber sitesine birden getirilen bu engeller, Türkiye’de medya ortamının giderek daraldığını gösteriyor. Sendika.Org gibi bağımsız platformlara yönelik müteaddit engellemeler, iktidarın dijital alanda muhalif sesleri susturma çabası olarak yorumlanıyor. Numedya24 gibi gerekçesiz kapatmalar ise hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmıyor. Bu tablo, uluslararası basın özgürlüğü endekslerinde Türkiye’nin sıralamasının daha da gerilemesine neden olabilir. İfade özgürlüğü, demokrasinin temel taşlarından biridir ve bu tür uygulamalar, toplumun bilgiye erişim hakkını kısıtlamaktadır.
