Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) mayıs ayına ilişkin Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verilerini açıkladı. Verilere göre, ihracatçıların üretim maliyetlerini yansıtan endeks, hem aylık hem de yıllık bazda artışını sürdürdü. Özellikle enerji fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 100'ü aşarak ihracat sektöründe maliyet baskısını daha da artırdı.
Enerji grubunda yıllık artış yüzde 101,3
YD-ÜFE, mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 4,2, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 44,6 arttı. Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, imalat sanayinde yıllık artış yüzde 40,1, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 55,3 olarak gerçekleşti. En dikkat çekici yükseliş ise enerji grubunda yaşandı. Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektöründe yıllık enflasyon yüzde 101,3 olarak kaydedildi. Bu oran, ihracatçıların enerjiye bağımlı üretim süreçlerinde maliyetlerin ne kadar hızlı arttığını gözler önüne seriyor.
Aylık bazda da yükseliş sürüyor
Aylık bazda değerlendirildiğinde, mayısta enerji fiyatları yüzde 5,3 oranında artış gösterdi. İmalat sanayinde aylık artış yüzde 4,0, madencilikte ise yüzde 4,5 oldu. Ana sanayi gruplarında ise aylık bazda en yüksek artış, yüzde 12,5 ile enerji grubunda görüldü. Sermaye mallarında yüzde 5,3, ara mallarında yüzde 4,5 ve tüketim mallarında yüzde 3,8 oranında artış yaşandı. Bu veriler, ihracatçıların girdi maliyetlerindeki yükselişin geniş tabanlı olduğunu ancak enerjinin en kritik kalem olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
İhracatçı üzerindeki yük giderek artıyor
YD-ÜFE, ihracata konu olan ürünlerin üretici fiyatlarındaki değişimi ölçerek ihracatçıların rekabet gücü hakkında önemli ipuçları veriyor. Yüksek enerji maliyetleri, özellikle enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren firmaları olumsuz etkiliyor. Demir-çelik, kimya, seramik ve tekstil gibi sektörlerde enerjinin üretim maliyeti içindeki payı yüzde 30'lara kadar çıkabiliyor. Bu durum, ihracatçıların uluslararası pazarlarda fiyat avantajını kaybetmesine neden olurken, küresel rekabette zorlanmalarına yol açıyor.
Öte yandan, enerji fiyatlarındaki artışın sadece ihracatçıları değil, iç piyasada üretim yapan tüm firmaları etkilediği belirtiliyor. Üretim maliyetlerindeki yükseliş, nihai tüketici fiyatlarına da yansıyarak enflasyonist baskıyı artırıyor. Mayıs ayında Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yıllık bazda yüzde 75,45 ile zirve yapması, enerji maliyetlerinin genel fiyat düzeyine etkisini teyit ediyor.
Döviz kuru ve girdi fiyatlarındaki gelişmeler
İhracatçıların bir diğer önemli sorunu da döviz kurlarındaki dalgalanma. Türk lirasının değer kaybı, ithal girdi maliyetlerini artırırken, enerji fiyatlarının döviz cinsinden belirlenmesi nedeniyle çifte baskı oluşturuyor. Doğal gaz ve elektrikteki fiyat ayarlamaları da eklenince, ihracatçıların kar marjları daralıyor. Sektör temsilcileri, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve teşvik mekanizmalarının devreye alınması çağrısında bulunuyor.
Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki yüksek artışın küresel emtia fiyatlarındaki hareketlilik ve jeopolitik risklerle de bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. Ancak Türkiye'nin enerjide dışa bağımlı yapısı, bu şoklara karşı kırılganlığı artırıyor. Yurt içinde yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve enerji verimliliği önlemlerinin hayata geçirilmesi, orta ve uzun vadede çözüm olarak görülüyor.
TÜİK verileri, ihracatçıların maliyet yükünün hafiflemesi için henüz bir işaret vermiyor. Önümüzdeki dönemde enerji fiyatlarındaki gelişmeler, enflasyon ve cari açık üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.
