Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası Grubu ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), küresel petrol stoklarının durumuna ilişkin ortak bir açıklama yayımladı. Açıklamada, deniz taşımacılığının normal seyrine dönmemesi halinde, Kuzey Yarımküre'de yaz aylarında zirve yapması beklenen talep öncesinde küresel petrol stoklarının hızla tükenebileceği belirtildi. Dört büyük uluslararası kuruluş, ülkeleri petrol arz güvenliğini sağlamak için acil önlem almaya çağırdı.
Petrol stokları kritik eşikte
Ortak bildiride, Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları ve Süveyş Kanalı'ndaki aksamalar nedeniyle deniz taşımacılığının ciddi şekilde etkilendiği ifade edildi. Bu durum, tankerlerin daha uzun rotalar kullanmasına yol açarak petrol teslimatlarını geciktiriyor ve stok seviyelerini baskılıyor. IEA verilerine göre, OECD ülkelerindeki ticari petrol stokları son üç yılın en düşük seviyesine gerilemiş durumda. Kuruluşlar, mevcut stokların yaz dönemi talep artışını karşılamaya yetmeyebileceğine dikkat çekti.
Ekonomi ve ticaret üzerinde zincir etkisi
IMF, petrol fiyatlarındaki olası bir sıçramanın küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceğini ve büyümeyi olumsuz etkileyebileceğini vurguladı. DTÖ ise deniz ticaretindeki aksamaların gıda ve diğer temel emtia fiyatlarını da yukarı çektiğini, bunun özellikle gelişmekte olan ülkeler için risk oluşturduğunu aktardı. Dünya Bankası, petrol arzındaki daralmanın düşük gelirli ülkelerde enerji yoksulluğunu derinleştirebileceği uyarısında bulundu.
Alternatif rotalar ve stratejik rezervler
Açıklamada, ülkelerin stratejik petrol rezervlerini kullanmaya hazır olması gerektiği ancak bu rezervlerin sınırlı olduğu hatırlatıldı. IEA, üye ülkelerden talep yönetimi ve enerji verimliliği önlemlerini devreye sokmalarını istedi. Ayrıca, alternatif tedarik rotalarının geliştirilmesi ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Uzmanlar, Süveyş Kanalı'ndaki tıkanıklık çözülmezse petrol fiyatlarının varil başına 10-15 dolar artabileceğini öngörüyor.
Küresel iş birliği çağrısı
Dört kuruluşun ortak açıklaması, küresel ekonomik istikrar için uluslararası koordinasyonun önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Petrol piyasasındaki bu kırılganlık, jeopolitik riskler ve tedarik zinciri sorunlarının bir araya gelmesiyle ortaya çıkan yeni bir sınamayı ifade ediyor. Yaz ayları yaklaşırken, tüm gözler bu ortak çağrının ülkeler nezdinde ne kadar karşılık bulacağına çevrilmiş durumda.
