İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi'nde son aylarda yaşanan tutuklamalar, kayyum atamaları ve siyasi partiler arası "transfer" hareketliliği, meclis aritmetiğini kökten değiştirdi. Yaşanan bu gelişmelerin ardından ana muhalefet partisi CHP'nin meclis üye sayısı 157'ye gerilerken, gözler kritik kararlarda belirleyici olabilecek 10 üyelik marjinal gruba çevrildi. Bu tablo, İBB yönetiminin el değiştirip değiştirmeyeceği sorusunu yeniden gündeme getirdi.
Meclis Aritmetiği Nasıl Değişti?
İBB Meclisi, 31 Mart 2019 yerel seçimlerinin ardından oluşan tabloda CHP'nin çoğunluğuyla şekillenmişti. Ancak Haziran 2023'teki yenilenen seçimler sonrası meclis üye dağılımı güncellendi. 2024 yerel seçimlerinde ise AK Parti ve MHP'den oluşan Cumhur İttifakı, İstanbul'da belediye başkanlığını kazanamasa da mecliste dengeleri değiştirecek bir başarı elde etti. Son durumda meclisteki sandalye dağılımı şöyle:
- AK Parti: 130
- CHP: 157
- MHP: 10
- İYİ Parti: 10
- DEM Parti: 10
- Yeniden Refah Partisi: 5
- Büyük Birlik Partisi: 2
- Bağımsızlar: 1
Toplamda 325 üyeden oluşan İBB Meclisi'nde, kararların geçmesi için salt çoğunluk olan 163 oy gerekiyor. CHP'nin 157 üyesi bulunduğuna göre, tek başına karar alma yeterliliği yok. Bu durum, küçük partilerin ve bağımsız üyelerin önemini artırıyor.
Kritik 10 Üye Kim? Transfer İddiaları
Son dönemde İBB Meclisi'nde yaşanan en çarpıcı gelişme, bazı meclis üyelerinin parti değiştirmesi veya bağımsız kalması oldu. Özellikle İYİ Parti ve DEM Parti kökenli bazı üyelerin CHP'ye geçtiği, bazılarının da bağımsız kaldığı belirtiliyor. Bu hareketlilik sonucunda, meclisteki dengeyi belirleyecek kilit isimlerin sayısı 10 olarak ifade ediliyor.
Kulislerde, bu 10 üyenin oyunun, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun görevden alınması veya yerine kayyum atanması gibi kritik bir kararda belirleyici olabileceği konuşuluyor. Cumhur İttifakı'nın, bu üyelerin bir kısmını kendi saflarına çekerek meclis çoğunluğunu ele geçirmeye çalıştığı iddia ediliyor. Ancak şu ana kadar bu yönde somut bir adım atılmış değil.
Yeminli muhalefet partileri ise bu tür "transfer" girişimlerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. CHP İBB Grup Başkanvekili Murat Ongun, yaptığı açıklamada, "Meclisimizin iradesini hiçbir güç ipotek altına alamaz. 157 üyemizle de kararlarımızı almaya devam edeceğiz" dedi. Ancak somut olarak hangi üyelerin hedefte olduğu ve pazarlıkların boyutu kamuoyuyla paylaşılmış değil.
Olası Senaryolar: İBB Yönetimi El Değiştirir mi?
Uzmanlara göre İBB yönetiminin el değiştirmesi için iki temel senaryo var. Birincisi, İmamoğlu'nun herhangi bir nedenle görevden alınması ve yerine seçim yapılması. Bu durumda meclis, geçici olarak İmamoğlu'nun yerine bir vekil seçer. Ancak bu seçimde de aritmetik önem kazanır. CHP'nin 157 oyu, kendi adayını çıkarmaya yeterken, muhalefetin birleşik oyu ile farklı bir isim seçilebilir.
İkinci senaryo ise meclisin, İmamoğlu'nu düşürmek için gensoru vermesi veya görevden alma kararı almasıdır. Bunun için de 163 oy gerekir. Bu oya ulaşmak için CHP'li üyelerden bazılarının desteği gerekiyorsa, kritik 10 üyenin önemi daha da artar.
Öte yandan, mecliste alınacak kararların büyük bir kısmı için basit çoğunluk yeterlidir. İmar planları, bütçe, iştirak kararları gibi önemli konularda da CHP'nin 157 oyu yeterli olabiliyor. Ancak belediyenin borçlanması, bazı yetkilerin başkana devredilmesi gibi konularda üçte iki çoğunluk (217 oy) gerekiyor. Bu durumda CHP'nin diğer partilerle ittifak yapması şart.
Bağlam ve Değerlendirme
İstanbul gibi 16 milyon nüfusa sahip bir metropolde belediye yönetiminin kaderi, ülke siyasetini de doğrudan etkileyen bir konu. Son yıllarda belediyelere kayyum atanması uygulamaları, yerel yönetimlerin merkezi hükümetle olan gerilimini artırmıştı. İBB özelinde yaşanan bu tablo, sadece bir yerel yönetim meselesi olmanın ötesinde, Türkiye'deki siyasi dengelerin bir yansıması olarak okunabilir.
CHP'nin 157 üyesi, partinin İstanbul'daki gücünü koruduğunu gösteriyor. Ancak 10 üyenin tavrı, meclis çalışmalarını kilitleyebilir veya beklenmedik sonuçlara yol açabilir. Bu süreçte şeffaflığın ve hukukun üstünlüğünün korunması, İstanbul halkının iradesinin sandığa yansıması açısından kritik önem taşıyor. Yerel siyasette yaşanan bu hareketlilik, demokratik işleyişin bir parçası olsa da, toplumda tedirginlik yaratmamalı. Önümüzdeki günlerde yaşanacak gelişmeler, hem meclis aritmetiğini hem de siyasi ittifakları yeniden şekillendirebilir.
