İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne (İBB) yönelik yürütülen soruşturma kapsamında, tutuklu Cumhurbaşkanı Adayı ve seçilmiş İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu çok sayıda bürokratın yargılandığı davada önemli bir usul değişikliği yaşandı. Davaya bakan mahkemenin 'numarası' değiştirildi. Daha önce İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından görülen yargılama, bundan sonra 33. Ağır Ceza Mahkemesi sıfatıyla devam edecek. Ancak mahkeme heyetinin aynı başkan ve üyelerle duruşmalara bakmaya devam edip etmeyeceği, hukuk çevrelerinde en çok tartışılan konu oldu.
Mahkeme numarası neden değişti?
Adalet Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, mahkeme numarası değişikliğinin 'iş yükü dengesi ve dosyaların dağılımının verimli hale getirilmesi' amacıyla yapıldığı belirtildi. Buna göre, İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi'nin kapatılması ya da numarasının değiştirilmesi söz konusu değil; sadece İBB dosyası, aynı fiziksel mahkeme salonunda ve aynı hâkimler tarafından bakılmak üzere 33. Ağır Ceza Mahkemesi'ne devredildi. Uygulamada, bu tür devirlerde genellikle heyetin aynı kalması beklenirken, kesin karar HSK (Hâkimler ve Savcılar Kurulu) tarafından verilecek. Edinilen bilgiye göre, 40. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı ve üyeleri, atama kararıyla yeni mahkemede görevlendirilebilir. Bu durumda yargılamanın kaldığı yerden aynı heyetle devam etmesi mümkün olacak.
İmamoğlu ve bürokratların durumu
Dava kapsamında tutuklu bulunan İmamoğlu'nun yanı sıra, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, İBB iştiraki KİPTAŞ Genel Müdürü Ali Kurt ve İBB Planlama Müdürü Murat Ongun gibi isimler de yargılanıyor. İddianamede, 'ihale kanununa aykırılık' ve 'kamu zararına neden olma' suçlamaları yer alıyor. Sanıkların tümü suçlamaları reddediyor ve 'siyasi amaçlı bir kumpas' olduğunu savunuyor. İmamoğlu'nun avukatları, daha önce yaptıkları açıklamalarda, mahkemenin tarafsızlığını yitirdiğini iddia ederek reddi hâkim talebinde bulunmuştu. Yeni mahkeme numarasının bu talepleri etkileyip etkilemeyeceği ise henüz netleşmiş değil.
Usul hukukunda 'mahkeme numarası değişikliği' ne anlama geliyor?
Hukukçulara göre, bir davanın görüldüğü mahkemenin numarasının değişmesi, normal koşullarda yargılamanın seyrini etkilemez. Ancak Türkiye'de son yıllarda yüksek profilli davalarda bu tür usul işlemlerinin sıkça gündeme gelmesi, dikkat çekiyor. Örneğin, geçmişte bazı davalarda mahkeme heyetinin tamamen değiştiği veya dosyanın başka bir şehre gönderildiği görülmüştü. Bu kez aynı binada ve aynı salonda davanın devam etmesi, 'numara değişikliğinin' yalnızca idari bir düzenleme olduğunu düşündürüyor. Yine de, HSK'nın alacağı olası bir kararla heyetin değişmesi halinde, İmamoğlu ve diğer sanıklar için yeni bir savunma stratejisi gündeme gelebilir.
Siyasi yansımalar
Dava, siyasi arenada da yakından takip ediliyor. İYİ Parti ve CHP kanadından yapılan açıklamalarda, mahkeme numarası değişikliğinin 'itibarı zedelenmiş bir mahkemenin kapatılıp yenisinin kurulması' anlamına geldiği ifade edildi. Hükümete yakın kaynaklar ise bu değişikliğin tamamen teknik bir işlem olduğunu ve yargının bağımsızlığına gölge düşürmeyeceğini savundu. İmamoğlu'nun avukatları, önümüzdeki hafta yapılacak duruşmada mahkemenin yeni numarasına itiraz etmeyi planladıklarını duyurdu. Kamuoyu, yargılamanın akıbeti ve İmamoğlu'nun siyasi geleceği açısından bu gelişmeyi büyük bir merakla izliyor.
Bu usul değişikliği, Türkiye'de yargı-siyaset ilişkisi tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Bir yanda hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı vurgusu, diğer yanda siyasi suçlamaların gölgesinde ilerleyen bir dava süreci. Mahkeme numarasının değişmesi, dosyanın esasına dair bir karar anlamına gelmese de, toplumda adalet algısı üzerinde belirleyici bir etki yaratabilir. Önümüzdeki günlerde HSK'nın atama kararı ve duruşma takvimi, bu tartışmaların seyrini belirleyecek.
