İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraklerinden Ağaç ve Peyzaj A.Ş. hakkında yürütülen soruşturmada kritik bir adım atıldı. 195 sayfalık ek iddianame mahkeme tarafından kabul edilerek ana davayla birleştirildi. İddianamede, 12 yeni eylemin yanı sıra dev ihalelerin şartnamelerle tek adrese bırakıldığı ve alımların yetki sınırları içinde parçalanarak usulsüz şekilde dağıtıldığı öne sürülüyor. Soruşturma, kamu kaynaklarının nasıl milyarlarca liralık bir ihale çarkına dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
İhale Şartnameleri Tek Adrese Nasıl Hazırlandı?
Ek iddianamede yer alan tespitlere göre, Ağaç A.Ş. tarafından açılan ihalelerin teknik şartnameleri, belirli firmaların ürün ve hizmet özelliklerine göre hazırlandı. Bu sayede ihaleye katılabilecek firma sayısı baştan sınırlandırıldı ve söz konusu ihaleler adeta tek adrese bırakıldı. İddianame, şartnamelerdeki ayrıntıların piyasa koşullarıyla uyuşmadığını, örneğin fidan, peyzaj malzemesi veya ağaçlandırma hizmet alımlarında kullanılan kriterlerin sadece belirli bir tedarikçinin karşılayabileceği nitelikte olduğunu ortaya koyuyor.
Savcılık, bu yöntemle milyarlarca liralık kamu kaynağının birkaç firma arasında paylaşıldığını belirtiyor. İhalelere davet edilen firmaların birçoğunun aynı adresleri veya ortakları paylaştığı, hatta bazı ihalelerde teklif veren firmaların çalışanları arasında akrabalık bağları bulunduğu iddia ediliyor.
Alımlar Parçalanarak Yetki Sınırı Aşıldı
İddianamenin dikkat çeken bir diğer bölümü ise alımların parçalanmasına ilişkin. Ağaç A.Ş.’nin, belirli bir parasal tutarın üzerindeki alımların üst yönetim onayına tabi olması kuralını delen şekilde, büyük alımları küçük parçalara böldüğü öne sürülüyor. Böylece hem rekabet ortamı ortadan kaldırılmış hem de denetim mekanizmaları devre dışı bırakılmış.
Örneğin, tek bir ihale ile yapılması gereken 10 milyon liralık bir peyzaj düzenlemesi işi, 500’er bin liralık 20 ayrı alım gibi gösterilerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmiş. Bu yöntemle hem ihale ilanı verilmemiş hem de kamuoyu denetiminden uzak bir şekilde harcama yapılmış.
İddianamede, bu parçalama işleminin sistematik hale geldiği ve soruşturmanın merkezindeki isimlerin talimatıyla yapıldığı ifade ediliyor. 12 yeni eylem arasında bu tür usulsüz alımların yanı sıra görevi kötüye kullanma, ihaleye fesat karıştırma ve kamu zararına sebebiyet verme suçlamaları yer alıyor.
Soruşturmanın Arka Planı ve Ana Davayla Birleşme
Ağaç ve Peyzaj A.Ş. soruşturması, İBB’ye yönelik yürütülen geniş kapsamlı bir soruşturmanın parçası olarak geçtiğimiz aylarda başlatılmıştı. Ana dava, İBB eski yöneticileri ve iştirak şirketlerinin üst düzey yetkililerini kapsıyor. Yeni kabul edilen 195 sayfalık ek iddianame, bu ana davaya entegre edilerek tek bir dosya üzerinden yargılama süreci devam edecek.
Hukukçular, ek iddianamenin kabulünün soruşturmanın seyrini değiştirebileceğini belirtiyor. Zira 12 yeni eylem, mevcut suçlamaların ağırlaşmasına ve yeni sanıkların davaya eklenmesine yol açabilir. İddianamede ayrıca, ihalelere katılan firmaların bazı yöneticilerinin de şüpheli sıfatıyla yer aldığı öğrenildi.
Kamu Kaynakları ve İhale Çarkının Boyutu
Soruşturma kapsamında incelenen ihalelerin toplam büyüklüğünün milyarlarca lirayı bulduğu ifade ediliyor. Ağaç A.Ş., İBB’nin park, bahçe, ağaçlandırma ve peyzaj işlerini yürüten en önemli iştiraklerinden biri. Yıllık bütçesi ve gerçekleştirdiği alımlar dikkate alındığında, usulsüzlük iddialarının kamu maliyesi üzerindeki etkisi büyük.
Uzmanlar, bu tür soruşturmaların sadece bireysel yolsuzlukları değil, aynı zamanda kurumsal yönetim zaafiyetlerini de ortaya koyduğunu vurguluyor. İhale süreçlerinde şeffaflık ve rekabetin sağlanması için bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Ağaç A.Ş. soruşturması, yerel yönetimlerin iştirakleri üzerinden yürütülen ticari faaliyetlerin nasıl bir güç odağına dönüşebileceğini göstermesi açısından da ayrı bir önem taşıyor.
Kamuoyu, davanın ilerleyen duruşmalarında ortaya çıkacak yeni belgeleri ve tanık ifadelerini yakından takip ediyor. İddianamenin kabulü, soruşturmanın daha da derinleşeceğinin ve yeni isimlerin gündeme gelebileceğinin sinyalini veriyor. İBB Ağaç A.Ş. soruşturması, Türkiye’de yerel yönetimlerdeki ihale usulsüzlüklerine ilişkin en kapsamlı dosyalardan biri olma yolunda ilerliyor.
