Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) 2026 yılı hububat alım-satım fiyatlarını açıklamasının ardından Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru, Bloomberg HT'ye yaptığı değerlendirmede, açıklanan fiyatların çiftçileri genel anlamda memnun ettiğini ancak prim desteğinin verilmemesinin ve peşin ödeme yapılmamasının sektör açısından önemli bir eksiklik olduğunu ifade etti. Doğru, özellikle girdi maliyetlerinin yüksek olduğu bu dönemde çiftçinin nakit akışını sağlayabilmesi için peşin ödemenin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Prim desteği neden önemli?
Mutlu Doğru, hububat üretiminde prim desteğinin çiftçinin gelirini istikrara kavuşturan bir mekanizma olduğunu belirtti. "TMO'nun açıkladığı fiyatlar piyasa koşullarına göre makul olsa da, prim desteği olmadan çiftçinin net geliri düşüyor. Özellikle buğday ve arpa üreticileri, mazot, gübre ve ilaç gibi girdilerdeki fiyat artışları nedeniyle zorlanıyor. Prim desteği, çiftçiye doğrudan bir kazanç sağlarken aynı zamanda üretimin sürdürülebilirliğine de katkıda bulunuyor" dedi. Doğru, geçmiş yıllarda uygulanan prim sisteminin çiftçiler tarafından benimsendiğini ve kaldırılmasının üretim miktarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Peşin ödeme talebi
Adana Çiftçiler Birliği Başkanı, TMO'nun peşin ödeme yapmamasının çiftçiyi finansal olarak zora soktuğunu söyledi. "Çiftçiler hasat döneminde ürünlerini TMO'ya teslim ediyor ancak paralarını aylar sonra alabiliyor. Bu süreçte çiftçi, borçlarını ödeyemiyor ya da yeni sezon hazırlıkları için kredi çekmek zorunda kalıyor. Peşin ödeme sistemi devreye alınırsa çiftçinin üzerindeki mali yük hafifler" ifadelerini kullandı. Doğru, birçok AB ülkesinde tarım ürünlerinin peşin bedelle alındığını örnek göstererek Türkiye'de de bu uygulamanın hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.
Hububat piyasasında son durum
Türkiye, dünyanın önemli hububat üreticilerinden biri konumunda bulunuyor. 2025 yılı rekoltesinin, olumsuz hava koşullarına rağmen ortalama seviyelerde gerçekleşmesi beklenirken, iç tüketim ve ihracat dengesi için TMO’nun alım fiyatları kritik öneme sahip. Uzmanlar, hükümetin çiftçiye yönelik desteklerini artırarak hem üretimin devamlılığını sağlaması hem de gıda enflasyonunu kontrol altında tutması gerektiğini ifade ediyor. Son dönemde artan girdi maliyetleri ve kuraklık riski, hububat sektöründe belirsizlikleri artırıyor.
Çiftçinin beklentileri
Adana Çiftçiler Birliği, TMO'nun prim desteğini yeniden devreye alması ve peşin ödeme sistemine geçmesi için bakanlık nezdinde girişimlerde bulunacaklarını duyurdu. Doğru, "Yetkililer, çiftçinin sesine kulak vermeli. Sadece fiyat açıklamak yetmez; üreticinin elini güçlendirecek mekanizmalar da devreye alınmalı" dedi. Çiftçiler, önümüzdeki dönemde yapılacak düzenlemelerle desteklenmeyi bekliyor.
Sonuç olarak, hububat sektöründe çiftçinin gelirini garanti altına alacak yapısal adımlar atılmazsa, kırsal kalkınma ve gıda arz güvenliği risk altına girebilir. Prim ve peşin ödeme, sadece bir talep değil, aynı zamanda tarımın sürdürülebilirliği için bir zorunluluk olarak görülmelidir.
