ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçiş için ücret talep edebileceği yönündeki açıklamalara sert tepki gösterdi. Rubio, 'İster geçiş ücreti deyin, ister ücret deyin, ne derseniz deyin bu bir kelime oyunu. Gerçek şu ki yeryüzünde hiçbir ülkenin uluslararası sularda geçiş ücreti talep etme hakkı yoktur' ifadelerini kullandı. İran yönetimi daha önce Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin yalnızca İran tarafından belirlenen rotalar üzerinden mümkün olacağını duyurmuştu.
İran'ın RotA Dayatması
İran, geçtiğimiz haftalarda Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapacak gemilere yeni kurallar getirdiğini açıklamıştı. Buna göre, boğazdan güvenli geçiş yalnızca İran'ın belirlediği rotalar üzerinden yapılabilecek. Ayrıca İranlı yetkililer, geçiş güvenliğinin sağlanması karşılığında ücret alınabileceğini ima etti. Bu açıklamalar, uluslararası deniz ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nda yeni bir gerilime yol açtı.
ABD'den Net Uyarı
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Fox News'e yaptığı açıklamada, İran'ın bu tür bir girişiminin uluslararası hukukun açık ihlali olacağını vurguladı. Rubio, 'Hiçbir ülke, uluslararası sularda geçiş ücreti talep edemez. Bu, denizcilik özgürlüğüne doğrudan bir saldırıdır' dedi. Bakan, ABD'nin müttefikleriyle birlikte bu tür girişimlere karşı gerekli adımları atacağını da sözlerine ekledi.
Küresel Enerji Arzı Tehlikede
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yoludur. Boğazın kapanması veya geçişin kısıtlanması, küresel enerji fiyatlarında ciddi artışlara yol açabilir. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre, günde yaklaşık 17 milyon varil petrol bu boğazdan geçiyor. Uzmanlar, İran'ın olası bir geçiş ücreti uygulamasının petrol fiyatlarını anında yükseltebileceği uyarısında bulunuyor.
Uluslararası Tepkiler
İran'ın hamlesine yalnızca ABD'den değil, diğer ülkelerden de tepki geldi. Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı, 'Uluslararası sularda geçiş özgürlüğü temel bir haktır ve bu hak kısıtlanamaz' açıklamasını yaptı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de İran'ı uluslararası hukuka saygı göstermeye çağırdı. Öte yandan Rusya, konuyla ilgili diplomatik çözüm çağrısında bulundu.
Hürmüz Boğazı'ndaki bu yeni gerilim, 2019 yılında yaşanan ve ABD ile İran'ı karşı karşıya getiren krizi hatırlatıyor. O dönemde İran, boğazda ticari gemilere el koymuş, ABD ise bölgeye savaş gemileri göndermişti. Şimdi ise tansiyonun yeniden yükselmesi, küresel enerji piyasalarında tedirginlik yaratıyor. Petrol fiyatları, haberin ardından yüzde 2 oranında yükseldi. Analistler, İran'ın bu hamlesinin aslında nükleer müzakerelerde elini güçlendirme çabası olabileceğini belirtiyor. Ancak ABD'nin sert tutumu, krizin daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.
