İran basını, Hürmüz Boğazı'ndan geçmek isteyen ticari gemilerin hala Devrim Muhafızları Ordusu ile önceden koordinasyon sağlaması gerektiğini duyurdu. Bu açıklama, bölgede daha önce varılan mutabakatlara rağmen İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürme niyetini gösteriyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik bir su yolu olarak küresel enerji güvenliği açısından hayati önem taşıyor.
İran'dan gelen yeni düzenleme
İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapacak tüm gemilerin Devrim Muhafızları'nın Deniz Kuvvetleri ile irtibat kurması ve geçiş izni alması gerekiyor. Bu uygulama, daha önce uluslararası denizcilik kurallarıyla çeliştiği gerekçesiyle eleştirilmişti. İranlı yetkililer, bu koordinasyonun 'güvenlik amacıyla' yapıldığını savunuyor.
Mutabakatın akıbeti belirsiz
Geçtiğimiz yıllarda İran ile bazı ülkeler arasında Hürmüz Boğazı'nda serbest geçişi düzenleyen mutabakatlar imzalanmıştı. Ancak İran'ın son hamlesi, bu mutabakatların uygulanmadığını ortaya koyuyor. ABD ve müttefikleri, İran'ın boğazı kontrol etme girişimlerine karşı çıkarken, Tahran yönetimi egemenlik haklarını vurguluyor.
Küresel enerji piyasalarına etkisi
Uzmanlar, bu gelişmenin küresel enerji piyasalarında tedirginlik yaratabileceğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol miktarı, küresel arzın önemli bir kısmını oluşturuyor. Geçişlerde yaşanacak herhangi bir aksama, petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açabilir. Özellikle Körfez ülkeleri ve Asya ekonomileri bu durumdan doğrudan etkilenebilir.
Uluslararası hukuk boyutu
Hürmüz Boğazı, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre transit geçiş rejimine tabi. Bu rejim, gemilerin kıyı devletini rahatsız etmeden geçişini öngörüyor. İran'ın koordinasyon şartı, uluslararası hukukçulara göre bu rejime aykırı olabilir. Ancak İran, boğazın kısmen kendi karasularında bulunduğunu ileri sürüyor.
Bölgede gerilim son yıllarda zaman zaman tırmanırken, bu son gelişme tansiyonu daha da yükseltebilir. ABD liderliğindeki koalisyon güçleri, bölgede deniz güvenliğini sağlamak için devriye faaliyetlerini sürdürüyor. İran'ın bu adımı, uluslararası toplumun tepkisini çekebilir ve diplomatik krizi derinleştirebilir.
