İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda seyreden iki gemiyi “güvenli olmayan rota” kullandıkları gerekçesiyle durdurdu. Tahran yönetimi, petrol, doğal gaz ve gübre taşıyan gemilerin İran’ın belirlediği güzergahı kullanması gerektiğini savunuyor. Olay, bölgedeki tansiyonu yeniden yükseltirken, küresel enerji tedarik zincirinde endişelere yol açtı.
İran’ın deniz trafiği düzenlemesi
Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’ndan yapılan açıklamada, söz konusu gemilerin “kazaya karıştığı” ve güvenlik prosedürleri kapsamında durdurulduğu belirtildi. Açıklamada, gemilerin İran tarafından belirlenen deniz rotası dışında ilerlediği ve bu durumun çarpışma riski oluşturduğu iddia edildi. İran, daha önce de Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği düzenlemek amacıyla tek taraflı önlemler almıştı.
Bölgedeki güvenlik kaynaklarına göre, durdurulan gemilerden birinin ham petrol, diğerinin ise kimyasal madde taşıdığı öğrenildi. Gemilerin hangi ülkeye ait olduğu ve mürettebat durumlarına ilişkin henüz resmi bir bilgi paylaşılmadı. İran, gemilerin güvenli bir şekilde limana yönlendirildiğini ve incelemelerin devam ettiğini duyurdu.
Küresel enerji rotasında yeni kriz sinyali
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, jeopolitik gerginliklerin odağında yer alıyor. İran’ın son müdahalesi, uluslararası deniz hukukuna aykırı bulunurken, ABD ve müttefiklerinden tepki gelmesi bekleniyor. ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM) olaya ilişkin henüz bir açıklama yapmazken, bölgede seyir halindeki savaş gemilerinin durumu yakından takip ettiği belirtiliyor.
Enerji analistleri, İran’ın bu tür girişimlerinin petrol fiyatlarına anında yansıyabileceği uyarısında bulunuyor. Brent petrolde kısa süreli bir yükseliş yaşanırken, piyasaların gelişmelere kırılgan olduğu görülüyor. Hürmüz Boğazı’nda daha önce de benzer olaylar yaşanmış, İran 2019’da bir İngiliz tankerine el koymuştu.
Bölge uzmanları, İran’ın uluslararası yaptırımların etkisini azaltmak ve nüfuz alanını genişletmek amacıyla bu tür hamleler yaptığını değerlendiriyor. Ancak Tahran yönetimi, eylemlerinin tamamen deniz güvenliğine yönelik olduğu savunmasında. İran Dışişleri Bakanlığı, “Hürmüz Boğazı’nın güvenliği bizim sorumluluğumuzdadır. Her gemi belirlenen rotaları takip etmek zorundadır” açıklamasında bulundu.
