ABD ile İran arasında hafta sonu başlayan karşılıklı füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları pazartesi günü de devam etti. İran, Körfez ülkelerindeki ABD askeri tesislerini hedef aldığını duyururken Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıkladı. Bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4'ü aşan bir yükselişle 82 doların üzerine çıktı. Küresel enerji piyasalarında tedirginlik artarken boğazın kapanması dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sini tehdit ediyor.
İran'dan sert açıklama: Hedefimiz ABD üsleri
İran Devrim Muhafızları Ordusu yaptığı yazılı açıklamada, Bahreyn, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ABD askeri üslerine balistik füzeler fırlattığını belirtti. Açıklamada, saldırıların ABD'nin bölgedeki varlığına misilleme niteliği taşıdığı vurgulandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise saldırıların büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini ancak bazı askerlerin hafif yaralandığını duyurdu. Pentagon, bölgeye ek savaş gemisi ve savaş uçağı sevk etme kararı aldı.
Hürmüz Boğazı yeniden kapandı
İran, daha önce 2019'da da kapatmış olduğu Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe kapattı. Boğaz, Basra Körfezi'nin Umman Denizi'ne açılan tek dar geçidi olması nedeniyle stratejik öneme sahip. Küresel petrol ticaretinin üçte biri buradan geçiyor. Uzmanlar, boğazın herhangi bir süre kapalı kalmasının petrol fiyatlarını 100 doların üzerine çıkarabileceği uyarısında bulunuyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise alternatif petrol boru hatları devreye sokmaya çalışıyor.
Petrol fiyatlarında sıçrama
Brent petrolde hafta başı itibarıyla yaşanan yükseliş yüzde 4,3'ü buldu. Analistler, jeopolitik risk priminin hızla arttığını ve piyasalarda panik alımlarının görüldüğünü ifade ediyor. OPEC+ ülkelerinin ek üretim kapasitesiyle ilgili soru işaretleri de fiyatları yukarı yönlü etkiliyor. ABD Stratejik Petrol Rezervi'nden arz yapılabileceği sinyali gelse de piyasalar ikna olmuş değil.
Küresel yansımalar ve diplomasi
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı alırken Avrupa Birliği taraflara itidal çağrısı yaptı. Çin ve Rusya'dan da arabuluculuk teklifleri geldi. Uzmanlar, bu gerilimin Körfez monarşilerini de iki ateş arasında bıraktığını belirtiyor. İran'ın nükleer müzakerelerde elini güçlendirmeye çalıştığı yorumları yapılırken ABD'nin askeri seçenekleri masada tuttuğu biliniyor. Bölgedeki durumun daha da kötüleşmesi halinde küresel resesyon endişelerinin yeniden su yüzüne çıkabileceği ifade ediliyor.
Bağımsız değerlendirmeler, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı bir koz olarak kullandığını ancak bu hamlenin ABD ve müttefiklerinin askeri tepkisini artırabileceğini gösteriyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ekonomik büyümeyi olumsuz etkilerken enerji arz güvenliği yeniden uluslararası gündemin tepesine yerleşmiş durumda.
