ABD Başkanı Donald Trump'ın 'ateşkes bitti' açıklamasının ardından Hürmüz Boğazı'nda başlatılan askeri operasyonlar sürüyor. ABD ordusunun bölgeye sevk ettiği savaş gemileri, İran kıyılarına yaklaşırken Keşm Adası çevresinde şiddetli patlama sesleri duyuldu. Bölgeden gelen ilk bilgilere göre, ABD donanmasına ait gemiler boğazda İran'a ait bazı stratejik noktaları hedef aldı. İran resmi haber ajansı IRNA, Keşm Adası'nda en az iki büyük patlama olduğunu ve olayda can kaybı olup olmadığının henüz bilinmediğini duyurdu.
Abluka ve misilleme adımları
ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda başlattığı abluka, küresel petrol piyasalarında büyük bir endişeye yol açtı. Trump yönetimi, İran'ın bölgedeki 'provokatif' eylemlerine karşılık olarak bu adımı attığını belirtirken, Tahran yönetimi ise uluslararası hukuku ihlal eden bu hamleyi kınadı. İran Dışişleri Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı. Bu arada İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda ABD gemilerine karşı 'karşı önlemler' alınacağını duyurdu. Bölgedeki gerilim, 2019'daki benzer kriz dönemini hatırlatırken, Tahran'ın misilleme olarak boğazı tamamen kapatma ihtimali masada.
Bölgesel yansımalar ve uluslararası tepkiler
Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, başta Körfez ülkeleri olmak üzere tüm bölgeyi etkiliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD'nin güvenlik garantilerine vurgu yaparken, Katar ve Umman ise diyalog çağrısında bulundu. Avrupa Birliği, tansiyonun düşürülmesi için taraflara çağrı yaparken, Rusya da 'endişe duyduğunu' ifade etti. Çin, petrol akışının kesintiye uğramaması için itidal çağrısı yaptı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol rezervlerinin yeterli olduğunu ancak kriz derinleşirse fiyatların hızla yükselebileceğini belirtti. Dünya Bankası, petrol fiyatlarındaki olası artışın gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu.
Arka plan: Hürmüz'de yükselen tansiyon
ABD-İran gerilimi, son yıllarda birçok kez Hürmüz Boğazı'nda krize dönüşmüştü. 2019 yılında İran'ın ABD'ye ait insansız hava aracını düşürmesi ve ardından Suudi Arabistan'daki petrol tesislerine düzenlenen saldırılar, bölgede ciddi bir güvenlik sorunu haline gelmişti. Trump yönetimi, İran'a yönelik 'azami baskı' politikası kapsamında yaptırımları artırırken, Tahran da nükleer programa yönelerek Batı'ya karşı elini güçlendirmeye çalışıyor. Keşm Adası'ndaki patlamalar, bu uzun süreli gerilimin en son noktası olarak kayıtlara geçti.
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı'ndaki bu gelişmeler sadece bölgesel değil, küresel ölçekte de büyük yankı uyandırıyor. Dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği bu stratejik geçitte yaşanacak herhangi bir tırmanış, küresel ekonomiyi derinden etkileme potansiyeline sahip. Diplomasinin soğuk askeri hamlelere yenik düşmemesi için tüm tarafların itidalli davranması elzem görünüyor.
