Ana vatanı Hindistan ve Pakistan başta olmak üzere Güney Asya olan, doğal yayılışı Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerine de uzanan istilacı kuş türü çiğdeci (Hint maynası), son yıllarda İstanbul'da yaşam alanını genişletiyor. Özellikle Avcılar, Küçükçekmece ve Başakşehir bölgelerinde sıkça görülmeye başlayan bu tür, yerli kuş türleri için tehdit oluşturuyor.
İstanbul'da yayılımı hızlandı
İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi'nden ornitolog Prof. Dr. Ahmet Kaya, "Hint maynası, adaptasyon yeteneği yüksek bir tür. İklim değişikliği ve şehirleşmeyle birlikte İstanbul'da popülasyonu hızla artıyor. Bu durum, yerli kuş türlerinin besin kaynaklarına erişimini zorlaştırıyor ve yuva alanlarını işgal ediyor" dedi. Prof. Kaya, özellikle kargagiller familyasından olan bu kuşların, küçük kuşların yavrularıyla beslendiğini de sözlerine ekledi.
Gözlemciler, Hint maynalarının İstanbul'da ilk kez 2010 yılında görüldüğünü, ancak son üç yılda sayılarının belirgin şekilde arttığını belirtiyor. Türkiye Kuş Gözlemcileri Derneği verilerine göre, 2023 yılında İstanbul'da kaydedilen Hint maynası sayısı 500'ü aşarken, bu yıl bu rakamın 1000'i bulabileceği tahmin ediliyor.
Ekonomik ve ekolojik etkileri
Uzmanlar, istilacı türlerin yerli türler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını, ayrıca tarım alanlarına da zarar verebileceğini vurguluyor. Hint maynası, meyve bahçeleri ve sebze tarlalarında beslenerek ekonomik kayıplara neden olabiliyor. Ayrıca, bazı hastalıkları taşıyabildikleri için halk sağlığı açısından da risk oluşturuyor.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, istilacı türlerle mücadele kapsamında bilgilendirme çalışmaları yürütüyor. Ancak uzmanlar, bu türün kontrol altına alınması için daha kapsamlı bir eylem planının gerektiğini belirtiyor. Prof. Dr. Kaya, "Hint maynası, üreme hızı yüksek bir tür. Kontrol altına alınmazsa önümüzdeki 10 yıl içinde İstanbul'un park ve bahçelerinde dominant tür haline gelebilir" diye konuştu.
İstanbul'da yaşayan vatandaşlar da bu kuşları fark etmeye başladı. Görüşlerini aktaran bir mahalle sakini, "Son zamanlarda bahçemizde sık sık bu kahverengi kuşları görüyorum. Diğer kuşları kovaladıklarını fark ettim. Çok agresifler" ifadelerini kullandı.
İstilacı türler konusunda çalışan sivil toplum kuruluşları, vatandaşların bu türü beslememesi ve yetkililere bildirmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, evcil hayvan olarak beslenmek üzere yurt dışından getirilen Hint maynalarının doğaya salınmaması konusunda da uyarı yapılıyor.
Küresel bir sorun
Hint maynası, dünyada istilacı türler listesinde yer alan ve birçok ülkede kontrol altına alınmaya çalışılan bir kuş türü. Avustralya'da bu türle mücadele için özel programlar yürütülüyor. Türkiye'de de bu türün yayılımını izlemek ve gerekli önlemleri almak için bilimsel çalışmaların hızlandırılması gerekiyor.
Sonuç olarak, Hint maynasının İstanbul'daki popülasyonundaki artış, hem ekolojik denge hem de ekonomi açısından dikkatle takip edilmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor. Yerel yönetimlerin ve ilgili bakanlıkların bu konuda acil önlemler alması, ekosistemin korunması için büyük önem taşıyor.
