Hindistan'da mayıs ayında kamuya personel alımı sınavında yaşanan büyük usulsüzlük, ülke genelinde öfkeyi körükledi. Skandal, 'Hamam Böceği Halk Partisi' (Cockroach People's Party) adıyla bilinen protesto hareketinin öncülüğünde kitlesel gösterilere dönüştü. Dün başkent Yeni Delhi başta olmak üzere birçok kentte 100 bin kişinin katıldığı eylemler düzenlendi. Polis, kalabalığı dağıtmak için biber gazı ve tazyikli su kullandı.
Skandalın boyutları
Sınav skandalı, Hindistan Kamu Hizmeti Komisyonu tarafından yapılan memuriyet sınavında ortaya çıktı. Soruların önceden sızdırıldığı, bazı adaylara haksız avantaj sağlandığı ve değerlendirme sürecinde usulsüzlükler yapıldığı iddia ediliyor. Soruşturma kapsamında şu ana kadar 30'dan fazla kişi gözaltına alındı. Ancak halk, yetkililerin yeterli tedbir almadığını ve adaletin sağlanmadığını düşünüyor. Özellikle genç işsizler ve eğitim hakkı savunucuları, sistemin çürümüş olduğunu dile getiriyor.
'Hamam Böceği Halk Partisi' nasıl doğdu?
Protesto hareketinin adı, bir sosyal medya kullanıcısının skandalı eleştiren esprili bir yorumundan doğdu. 'Hamam böcekleri gibi her yerdeler' sözü, yolsuzluk yapanları simgelemeye başladı. Kısa sürede benimsenen bu ifade, örgütsüz bir halk hareketine dönüştü. Göstericiler, ellerinde hamam böceği maketleri ve 'Temizlik vakti' yazılı pankartlarla yürüyor. Hareketin lideri ya da resmi bir yapısı yok; tamamen gönüllüler tarafından yönetiliyor.
Polis müdahalesi ve tepkiler
Dünkü gösterilerde polis, kalabalığa dağılmaları yönünde uyarılarda bulundu ancak eylemcilerin direnmesi üzerine biber gazı kullanmak zorunda kaldı. Çok sayıda kişi gözaltına alınırken, 15 kişi hafif şekilde yaralandı. İnsan hakları örgütleri, müdahaleyi orantısız güç kullanımı olarak nitelendirdi. Sosyal medyada 'Adalet yoksa sandık yok' etiketiyle kampanyalar başlatıldı. Muhalefet partileri, hükümetin skandalı örtbas ettiğini iddia ederek istifaya çağırdı.
Hükümetin tutumu
Hindistan hükümeti, skandalın ardından bağımsız bir soruşturma komisyonu kurdu ve sınavın iptal edildiğini duyurdu. Ancak protestocular, bunun yeterli olmadığını ve sorumluların cezalandırılmasını talep ediyor. Başbakan Narendra Modi'ye yakın kaynaklar, olayın münferit olduğunu ve sistemik bir sorun bulunmadığını savunuyor. Uzmanlar ise kamu alımı süreçlerinde köklü reformlar yapılmadıkça benzer skandalların tekrarlanacağı uyarısında bulunuyor.
Toplumsal bağlam
Hindistan'da işsizlik oranının yüzde 8'i aştığı bir dönemde, kamu sektörü işleri büyük önem taşıyor. Milyonlarca genç, istikrarlı bir işe girebilmek için yıllarca sınava hazırlanıyor. Bu nedenle sınavlardaki usulsüzlükler, doğrudan hayalleri yıkan bir darbe olarak görülüyor. Protesto hareketi, sadece bir skandala tepki değil, aynı zamanda gençlerin gelecek kaygısını ve sisteme olan güvensizliğini yansıtıyor. 'Hamam Böceği Halk Partisi'nin sembolik adı, yolsuzluğun ne kadar yaygın olduğuna dair bir metafor haline geldi.
Hindistan, daha önce de benzer sınav skandalları yaşamış bir ülke. 2018'deki büyük usulsüzlük de geniş çaplı protestolara yol açmıştı. Ancak bu kez harekete sosyal medyanın ve özellikle gençlerin yoğun katılımı dikkat çekiyor. Skandalın siyasi yansımaları da olabilir; muhalefet, yaklaşan eyalet seçimlerinde bu konuyu öne çıkarmayı planlıyor. Önümüzdeki günlerde protestoların daha da büyümesi bekleniyor. Bu durum, Hindistan'da kamu yönetimine duyulan güvenin ne kadar sarsıldığını bir kez daha gösteriyor.
