Türkiye'nin haziran ayı dış ticaret verileri açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı verilerine göre, ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,2 artışla 20 milyar 696 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 21,2 artışla 31 milyar 511 milyon dolar oldu. Dış ticaret açığı ise haziranda yıllık bazda yüzde 44,6 artarak 10 milyar 815 milyon dolara çıktı. Ekonomistler, ithalattaki hızlı yükselişin enerji ve altın fiyatlarından kaynaklandığını belirtiyor.
En çok ticaret yapılan ülkeler
Haziran ayında en fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu. Almanya'ya yapılan ihracat 1 milyar 846 milyon dolar olarak kaydedildi. Bin ABD Doları bazında Almanya'yı sırasıyla İtalya (1 milyar 121 milyon dolar), Irak (1 milyar 19 milyon dolar), ABD (1 milyar 13 milyon dolar) ve Birleşik Krallık (979 milyon dolar) takip etti. İthalatta ise ilk sırayı Çin aldı. Çin'den yapılan ithalat 3 milyar 897 milyon dolar olurken, bunu Rusya (3 milyar 829 milyon dolar), Almanya (2 milyar 141 milyon dolar), İsviçre (1 milyar 838 milyon dolar) ve ABD (1 milyar 442 milyon dolar) izledi.
İthalattaki artışın nedenleri
İthalattaki yüksek artışın arkasında enerji maliyetleri ve altın ithalatındaki hareketlilik yatıyor. Enerji fiyatlarındaki küresel dalgalanmalar, Türkiye'nin doğalgaz ve petrol ithalat faturasını yükseltiyor. Öte yandan yurt içindeki talebin güçlü seyretmesi ve yatırımcıların enflasyona karşı korunma amacıyla altına yönelmesi de ithalatı artıran etkenler arasında. Uzmanlar, bu durumun dış ticaret açığını olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
Verilere göre, yılın ilk altı ayında ihracat 118 milyar 946 milyon dolar, ithalat ise 178 milyar 919 milyon dolar oldu. Ocak-haziran döneminde dış ticaret açığı 59 milyar 973 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 44,3 artışı işaret ediyor.
Haziran ayında imalat sanayinin toplam ihracattaki payı yüzde 94,7 olarak gerçekleşti. Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı ise yüzde 3,9 oldu. Bu oran, Türkiye'nin teknoloji ihracatında henüz istenen seviyeye ulaşamadığını gösteriyor. Otomotiv, makine ve kimyasal ürünler ihracatta başı çeken sektörler oldu.
İthalatta ise ara malların payı yüzde 75,6 olarak belirlendi. Bu durum, Türkiye'nin üretimde dışa bağımlılığını ortaya koyuyor. Yatırım mallarının payı yüzde 14,7, tüketim mallarının payı ise yüzde 9,7 oldu. Altın ithalatı, tüketim malları içindeki en büyük kalemi oluşturdu.
Dış ticaret açığının artması, cari açık üzerinde de baskı yaratabilir. Merkez Bankası'nın rezervleri, dış finansman ihtiyacının karşılanıp karşılanamayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Piyasalar, önümüzdeki aylarda ithalatın seyrini ve ihracatın rekabet gücünü yakından takip edecek. Türk lirasının değer kaybı ve iç talebin güçlü seyri, dış ticaret dengesini etkileyen temel faktörler arasında.
Değerlendirme
Bu veriler, Türkiye ekonomisinin büyüme modelinin ithalata bağımlılığının sürdüğünü gösteriyor. İhracatın rekor kırmasına rağmen, enerji faturası ve altın ithalatı dış ticaret açığını besliyor. Orta ve uzun vadede, yüksek katma değerli üretimin artırılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması, bu yapısal sorunun çözümünde kritik önem taşıyor. Ayrıca, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve yeni pazarlara açılım, dış ticaret dengesinin iyileştirilmesi için atılması gereken adımlar arasında.
