Avukatın Sesi İnisiyatifi, 2024 yılında yapılan yasa değişikliğinin ardından sokak hayvanlarına yönelik uygulamalar ve hayvan hakları savunucularına yönelik baskıları uluslararası hukuk düzlemine taşıma kararı aldı. İnisiyatif, 2 Ekim'de İstanbul Çağlayan'da düzenleyeceği basın açıklamasıyla uluslararası başvurusunun ayrıntılarını kamuoyuna duyuracak. Bu adım, Türkiye'de hayvan hakları alanında artan endişelere karşı hukuki mücadelenin sınırlarını genişletmeyi hedefliyor.
Yasa değişikliği ve sonrası gelişmeler
2024'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen ve sokak hayvanlarına yönelik düzenlemeler içeren yasa, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Söz konusu düzenleme, başıboş sokak hayvanlarının toplanması, barınaklarda tutulması ve belirli koşullarda ötanazi uygulanmasını öngörüyordu. Hayvan hakları savunucuları, yasanın hayvanların yaşam hakkını ihlal ettiğini ve kısırlaştırma gibi çözümlere yeterince yer verilmediğini belirterek tepki göstermişti.
Yasa sonrası süreçte, bazı belediyelerin hızlı toplama ve barınaklara yerleştirme uygulamaları, hayvanseverlerin protestolarına sahne oldu. Aynı zamanda, hayvan hakları aktivistlerinin gözaltına alındığı, haklarında soruşturma açıldığı veya barınaklara erişimlerinin engellendiği yönünde iddialar gündeme geldi. Bu iddialar, ulusal basında ve sosyal medyada geniş yer buldu.
Uluslararası başvurunun kapsamı
Avukatın Sesi İnisiyatifi'nin uluslararası başvurusu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) veya Birleşmiş Milletler (BM) gibi uluslararası mekanizmalara yapılacak şikâyetleri içerebilir. İnisiyatif, hem sokak hayvanlarına yönelik uygulamaların hem de savunuculara yönelik baskıların uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan hakları ihlal ettiğini savunuyor.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler arasında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi (işkence yasağı), 8. maddesi (özel hayata saygı) ve 11. maddesi (örgütlenme özgürlüğü) bulunuyor. Hayvan hakları savunucuları, bu maddeler kapsamında hem hayvanların korunması hem de aktivistlerin ifade ve örgütlenme özgürlüklerinin güvence altına alınması gerektiğini dile getiriyor.
İnisiyatifin 2 Ekim'de Çağlayan'daki İstanbul Adalet Sarayı önünde yapacağı açıklamada, başvurunun hangi uluslararası kuruma yapılacağı, hangi hukuki argümanlara dayanacağı ve hangi somut vakaların dosyaya eklendiği gibi detaylar paylaşılacak. Açıklamanın, hayvan hakları alanında faaliyet gösteren diğer sivil toplum kuruluşları ve avukatlar tarafından da desteklenmesi bekleniyor.
Hayvan hakları mücadelesinde uluslararası boyut
Türkiye'de hayvan hakları, son yıllarda giderek daha fazla tartışılan bir alan haline geldi. 2004'te kabul edilen Hayvanları Koruma Kanunu, hayvanlara yönelik kötü muameleyi suç haline getirmiş olsa da uygulamada sorunlar devam ediyor. 2024 yasa değişikliği, sokak hayvanlarını toplama ve barınaklara yerleştirme konusunda belediyelere yetki verirken, ötanazi tartışmasını da beraberinde getirdi.
Hayvan hakları savunucuları, yasal düzenlemelerin hayvanların yaşam hakkını korumaktan uzak olduğunu, çözümün kısırlaştırma, aşılama ve sahiplendirme olduğunu vurguluyor. Ayrıca, aktivistlere yönelik baskıların son yıllarda arttığı, protestoların polis müdahalesiyle karşılaştığı ve bazı avukatların mesleki faaliyetlerinden dolayı soruşturmalarla karşı karşıya kaldığı ifade ediliyor.
Avukatın Sesi İnisiyatifi'nin uluslararası hamlesi, bu sorunları Türkiye'nin iç hukuk yolları tükendikten sonra uluslararası platformlara taşıyarak çözüm arayışını genişletmeyi amaçlıyor. Benzer şekilde, Avrupa'da hayvan hakları konusunda faaliyet gösteren uluslararası kuruluşlar da Türkiye'deki gelişmeleri yakından takip ediyor.
Sonraki adımlar ve beklentiler
2 Ekim'deki açıklama, hem ulusal hem de uluslararası kamuoyunda yankı uyandırabilir. İnisiyatifin başvurusunun kabul edilmesi halinde, uluslararası kurumların Türkiye'den bilgi ve savunma talep etmesi, sürecin hukuki bir mücadeleye dönüşmesi bekleniyor. Bu tür başvurular, uzun yıllar sürebilen ve sonuçları itibarıyla bağlayıcı olmayan tavsiye kararlarıyla sonuçlanabiliyor. Ancak yine de uluslararası kamuoyu baskısı yaratma potansiyeli taşıyor.
Hayvan hakları savunucuları, uluslararası girişimin, Türkiye'deki yasal ve idari uygulamaların uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi için bir kaldıraç işlevi görmesini umut ediyor. Aynı zamanda, bu hamlenin hayvan hakları mücadelesinin görünürlüğünü artıracağı ve toplumsal farkındalığı yükselteceği düşünülüyor. Öte yandan, hükümet yetkilileri henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
2 Ekim'de Çağlayan'da yapılacak açıklama, hayvan hakları savunucuları, avukatlar ve sivil toplum kuruluşları için önemli bir dönüm noktası olabilir. Uluslararası hukuk yollarının etkin kullanımı, Türkiye'deki hayvan hakları ihlallerinin önlenmesi ve savunucuların korunması açısından yeni bir strateji olarak öne çıkıyor. Sürecin nasıl ilerleyeceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
