İstanbul Tophane-i Âmire, Abdullah Tivnikli İSAR Araştırma Merkezi’nin yürüttüğü restorasyon çalışmaları sonucunda yeniden hayat bulan nadir eserleri ağırlıyor. “Kitaba Vefa” adıyla düzenlenen sergi, 2017’den bu yana devam eden mücellitlik faaliyetleri kapsamında restore edilen binden fazla kitaptan seçilen örnekleri ziyaretçilere sunuyor. Yaklaşık 50 bin kitabın bulunduğu kütüphaneden özenle seçilen eserler, hem tarihî hem de sanatsal değerleriyle dikkat çekiyor.
Altı aylık titiz restorasyon süreci
Sergide yer alan eserlerin restorasyonu ortalama altı ay sürüyor. Her bir kitap, uzman mücellitler tarafından parça parça elden geçiriliyor; ciltleri, sayfaları ve varakları özgün dokusuna uygun malzemelerle onarılıyor. İSAR Araştırma Merkezi’ndeki atölyede yürütülen çalışmalar, sadece fiziksel onarımı değil, aynı zamanda eserlerin tarihsel bağlamını korumayı da hedefliyor. Mücellitlik ekibi, restorasyon öncesinde her kitabın kâğıt türünü, mürekkebini ve cilt tekniğini analiz ederek ona özel bir yol haritası belirliyor.
Nadir eserlerin izinde
Restorasyonu tamamlanan kitaplar arasında Osmanlı dönemine ait el yazmaları, erken dönem matbaa ürünleri ve özel koleksiyonlara ait ciltler bulunuyor. Sergide ayrıca farklı dönemlere ait cilt kapakları, tezhip örnekleri ve ebru çalışmaları da yer alıyor. Ziyaretçiler, bir kitabın nasıl hayata döndüğünü adım adım gösteren panolarla da bilgilendiriliyor. Sergi kapsamında düzenlenen söyleşilerde, mücellitlik sanatının incelikleri ve restorasyon etiği tartışılıyor.
Kitaba vefa borcu
İSAR Araştırma Merkezi yetkilileri, bu çalışmanın kültürel mirasa duyulan vefa borcunun bir yansıması olduğunu belirtiyor. 2017’den bu yana sürdürülen program, hem yurt içinden hem de yurt dışından araştırmacıların ilgisini çekiyor. Merkez, restorasyon süreçlerini belgeleyerek gelecekteki çalışmalara kaynak oluşturacak bir arşiv de oluşturuyor. Sergi, kitapların sadece okunmak için değil, korunmak ve aktarılmak için de birer kültür taşıyıcısı olduğunu hatırlatıyor.
Ziyaret bilgileri ve kapsam
“Kitaba Vefa” sergisi, Tophane-i Âmire’de belirli bir takvim doğrultusunda ziyarete açık olacak. Sergide ayrıca restorasyon atölyesinden getirilen aletler, kullanılan malzemeler ve öncesi-sonrası fotoğrafları da sergileniyor. Ziyaretçiler, rehberli turlarla restorasyon sürecinin aşamalarını yakından görebilecek. İSAR, sergi süresince atölye çalışmaları ve konferanslar düzenleyerek mücellitlik geleneğini geniş kitlelere tanıtmayı amaçlıyor.
Kültürel mirasın korunması, yalnızca uzmanların değil, tüm toplumun sorumluluğunda. “Kitaba Vefa” sergisi, kaybolmaya yüz tutmuş bir sanatı görünür kılarak bu sorumluluğu paylaşmaya davet ediyor. Restorasyonu tamamlanan her kitap, geçmişle gelecek arasında bir köprü kuruyor; bu köprünün ayakta kalması ise süreklilik arz eden bir özen ve destekle mümkün.
