Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2024 yılı ikinci çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri, ekonominin yıllık bazda %3,8 büyüdüğünü ortaya koydu. Bu büyümede harcama kalemlerinin katkıları dikkatle incelendi. Özel tüketim harcamaları büyümeye 2,2 puan katkı sağlarken, kamu tüketimi 0,4 puan, yatırımlar 0,5 puan ve net ihracat 0,7 puan katkıda bulundu. Veriler, büyümenin temel itici gücünün hanehalkı tüketimi olduğunu gösteriyor.
Tüketim Harcamalarının Rolü
Hanehalkı tüketim harcamaları, GSYH’nın yaklaşık %58'ini oluşturuyor. 2024 ikinci çeyrekte özel tüketim bir önceki yılın aynı dönemine göre %4,1 arttı. Bu artışta dayanıklı tüketim mallarına olan talebin yanı sıra hizmet sektörü harcamaları etkili oldu. Özellikle otel, restoran ve ulaştırma hizmetlerindeki canlanma dikkat çekiyor. Enflasyonun yüksek seyretmesine rağmen tüketim eğiliminin güçlü kalması, ekonomistlere göre geçici bir durum olabilir.
Yatırım Harcamaları ve Kamu Katkısı
Sabit sermaye yatırımları, büyümeye 0,5 puan katkı yaptı. Makine ve teçhizat yatırımları %2,8 artarken, inşaat yatırımları %1,5 geriledi. Kamu tüketim harcamaları %2,5 artışla büyümeye 0,4 puan destek verdi. Kamu yatırımlarında ise %0,8'lik sınırlı bir artış görüldü. Ekonomi yönetiminin mali disiplin hedefleri doğrultusunda kamu harcamalarındaki artışın kontrollü olduğu değerlendiriliyor.
Dış Ticaret Dengesi ve Büyüme
Net ihracatın büyümeye katkısı 0,7 puan olarak gerçekleşti. İhracat %5,1 artarken ithalat %3,8 yükseldi. Turizm gelirlerindeki artış ve enerji fiyatlarındaki görece düşüş dış ticaret dengesine olumlu yansıdı. Ancak altın ve elektronik eşya ithalatındaki yüksek seyir cari açık üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
Büyüme kompozisyonu, Türkiye ekonomisinin yapısal kırılganlıklarını da gözler önüne seriyor. Tüketim ağırlıklı büyüme modeli, tasarruf oranlarının düşük kalmasına neden olurken, yatırımların payının artırılması gerektiğine işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde para politikasının sıkılaşması ve kredi koşullarının daralmasıyla tüketim harcamalarının yavaşlaması bekleniyor. Bu durumda büyümenin sürdürülebilirliği için yatırım ve ihracat odaklı politikaların önemi artıyor.
